Ξαναδιάβασα με νοσταλγία αυτά τα γοητευτικά πρωτόλεια και τα βρήκα ακόμα και σήμερα προκλητικά, τόσο ως προς τις προθέσεις όσο και ως προς τις αισθητικές επιλογές του σημαντικού μας λογοτέχνη, που είναι, μετά τον Καζαντζάκη, ο πιο πολυμεταφρασμένος Έλληνας συγγραφέας.

Η ηρωίδα Βάλια Σουρμελή, απογοητευμένη από τη δουλειά της στον ιδιωτικό τομέα και από τη ρουτίνα της καθημερινότητας, βρίσκει καταφύγιο ως αναγνώστρια λογοτεχνίας στη βίλα «Νούφαρο» της Λόρας Μπραΐμη, μιας καλλιεργημένης μεσήλικης αστής που έχει χάσει την όρασή της πριν από λίγο καιρό σε ένα δυστύχημα στο μετρό του Λονδίνου.

Το 1578, ένα ενετικό πλοίο κατατροπώνει ένα από τα πειρατικά που λυμαίνονταν την περιοχή της Κρήτης. Ο καπετάνιος των πειρατών πετά όλους τους θησαυρούς του πλοίου του στη θάλασσα. Δεν προλαβαίνει όμως να πετάξει ένα νόμισμα, το οποίο και καταριέται να προκαλεί το θάνατο σε όποιον το αγγίζει. Η διαδρομή των δέκα χρυσών δουκάτων στο χρόνο αρχίζει.

Ο νεαρός καθηγητής Αλέξης Μπαλαφάρας επιστρέφει στη γενέτειρά του Κύπρο, έπειτ΄από χρόνια παραμονής στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Μυείται από τους μαθητές του στον απελευθερωτικό αγώνα της ΕΟΚΑ κατά της βρετανικής κατοχής. Παράλληλα ερωτεύεται την Ελληνίδα Σύλβια, σύζυγο Βρετανού αξιωματούχου. Η ελληνική απάντηση στα «Πικρολέμονα» του Ντάρελ.

Μια ψυχαγωγική αφήγηση, στηριγμένη σε τριετή έρευνα στις πηγές και στην αρχαιομάθεια του θεατρολόγου, κριτικού και ποιητή Κωνσταντίνου Μπούρα αλλά γραμμένη με χιούμορ κι ανάλαφρη διάθεση: δεν έχει καμία σχέση με τη σοβαροφάνεια και τις μισές αλήθειες με τις οποίες εμείς οι Νεοέλληνες συνήθως προσεγγίζουμε τον αρχαιοελληνικό πολιτισμό.

Μια νεαρή νυχτερίδα, μαζί με τα δυο φιλαράκια της, τον Πιπιστρέλο και τον Μπαρμπαστέλλα, βγαίνουν κάθε βράδυ στο κυνήγι. Είναι όμως νυχτεριδάκια ανήσυχα. Παρατηρούν γύρω τους, επισκέπτονται την πόλη, τα καλαμποκοχώραφα, χοιροστάσια, σπηλιές και εγκαταλειμμένα σπίτια αναζητώντας άλλοτε την περιπέτεια άλλοτε απλώς προσπαθώντας να επιβιώσουν.

Σε ένα ζοφερό μέλλον, όπου οι πόροι της Γης έχουν μειωθεί επικίνδυνα, η ζωή ορίζεται πλέον από μια δικτατορική κυβέρνηση και ο κόσμος κατακλύζεται από συμμορίες, μαχητές της ελευθερίας και ….θάνατο.

Η μικρή Τζοάνα χάνεται από την προσοχή της μεγαλύτερης αδερφή της και εξαφανίζεται μυστηριωδώς. Κάμποσα χρόνια αργότερα, ο μικρός Μάθιου εξαφανίζεται, περιμένοντας τη μητέρα του να έρθει να τον πάρει από το σχολείο. Προκαλείται γενική αναταραχή. Σε πολλούς έρχεται η εικόνα του νεαρού κοριτσιού που είχε εξαφανιστεί 22 χρόνια νωρίτερα.

Ο αστυνομικός Πάτρικ καλείται να εξιχνιάσει τη δολοφονία ενός μικρού κοριτσιού, της Σάρας, με την οικογένεια της οποίας τυχαίνει να συνδέεται φιλικά. Αυτό κάνει πολύ δύσκολη την έρευνά του καθώς θα πρέπει να ανακρίνει συνεχώς τα μέλη της οικογένειας της Σάρας και να προσπαθήσει να χειριστεί με αντικειμενικότητα την υπόθεση χωρίς συναισθηματισμούς.

Ο E. L. Ντοκτόροου, με αφορμή την επέλαση των Βορείων, υπό την ηγεσία του Γουίλιαμ Σέρμαν, στα εδάφη των Νοτίων, κάνει ένα σχόλιο για την ακροτελεύτια περίοδο του Αμερικανικού Εμφυλίου. Ακόμα περισσότερο, όμως, με τρόπο ανατρεπτικό και καινοτόμο απογυμνώνει την επίσημη ιστορία από τους ηρωισμούς και τη μυθολογική της διάσταση.

Ο Γιάννης Ν. Μπασκόζος είναι ένας νέος «παλαιός» συγγραφέας, προσεκτικών και μετρημένων επιδόσεων, χωρίς υψιπετείς ματαιοδοξίες κι ανέξοδους πειραματισμούς. Αξίζει να διαβαστεί αυτή του η συλλογή διηγημάτων με προσοχή, κατανυκτικά.

Ένα εκρηκτικό μείγμα αποστασιοποίησης κι αμφισβήτησης. Το σίγουρο είναι ότι η δημοκρατία μας έχει πολλά να κερδίσει σε αυτές τις κρίσιμες μεταβατικές ιστορικές στιγμές που βιώνουμε. Παρόμοιες φωνές, ανιδιοτελείς και «σαν έτοιμες από καιρό» (για να θυμηθούμε τον Καβάφη), ίσως διαμορφώσουν το πολιτικό σκηνικό της «επόμενης μέρας».