«Η χερσόνησος με τα άδεια σπίτια»: Τρεις σημειώσεις από μια καφε-συνέντευξη

Ο Νταβίντ Ουκλές ανήκει στη νέα γενιά συγγραφέων, που ξέρουν καλά πως μέρος του παιχνιδιού είναι και η εικόνα σου. Στην παρουσίαση του βιβλίου του, «Η χερσόνησος με τα άδεια σπίτια», στο Ινστιτούτο Θερβάντες εμφανίστηκε χαμογελαστός, προσηνής, και με τον χαρακτηριστικό μπερέ του, που φοράει ασχέτως καιρικών συνθηκών· το σήμα κατατεθέν του.

Το βιβλίο του «Η χερσόνησος με τα άδεια σπίτια» ‒που είναι φυσικά η Ιβηρική χερσόνησος– κυκλοφόρησε στην Ισπανία το 2024 και στην Ελλάδα τον Μάιο του 2026.  Το βιβλίο έχει ήδη φτάσει το μισό εκατομμύριο αντίτυπα σε πωλήσεις στην Ισπανία, ανέφερε ο Ουκλές. Αντανακλά ο αριθμός αυτός πράγματι την αποδοχή του βιβλίου του; Είναι σίγουρα μια εμπορική επιτυχία – και πέραν αυτού;

Στη συζήτηση ο Ουκλές μίλησε για τη μακρόχρονη έρευνα που έκανε για να γράψει το βιβλίο, για τις αντιδράσεις των παππούδων του όταν συνειδητοποίησαν πως έχει αξιοποιήσει τις διηγήσεις τους και έχει καταγράψει πραγματικά περιστατικά μέσα στο βιβλίο. Ισχυρίστηκε ότι κανένας άλλος πριν από αυτόν δεν έχει γράψει ένα συνολικό έργο για τον ισπανικό εμφύλιο πόλεμο, ενώ υπάρχουν πολλές, αποσπασματικές όμως, προσεγγίσεις. Οι συστηματικοί και βαθείς αναγνώστες της ισπανικής λογοτεχνίας του 20ού αιώνα έχουν αμέσως εδώ μιαν ένσταση: υπάρχει το έργο του Μαξ Άουμπ, που ο συγγραφέας ξεκίνησε να γράφει σχεδόν αμέσως μετά τον Εμφύλιο, με το που βρέθηκε εξόριστος στο Μεξικό. «Ο μαγικός λαβύρινθος», μια πενταλογία δημοσιευμένη ανάμεσα στο 1943 και το 1967, αποτελεί έργο-σταθμό για τον ισπανικό Εμφύλιο. Ο Ουκλές φυσικά και το γνωρίζει – «η γλώσσα του είναι κάπως μπαρόκ», σχολίασε στην παρουσίαση ‒αναπόφευκτα, βέβαια.

Από τα πιο ενδιαφέροντα πράγματα που είπε ο Ουκλές ήταν πως μέρη του βιβλίου του αξιοποιούνται ήδη στη διδασκαλία στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση στη χώρα του. Η  δομή του βιβλίου βοηθάει σε αυτό –επεσήμανε ο Ουκλές– τα κεφάλαια είναι μικρά, δυο-τριών σελίδων. Ίσως, το γεγονός πάντως παραμένει εντυπωσιακό – και επειδή το βιβλίο είναι πάρα πολύ πρόσφατο, και επειδή αναφέρεται σε γεγονότα του πρόσφατου παρελθόντος, των οποίων οι συνέπειες στο σήμερα συστηματικά διχάζουν, είτε πρόκειται για την προσπάθεια της τωρινής κυβέρνησης να δοθεί η ισπανική ιθαγένεια στους απογόνους των εξόριστων δημοκρατικών, είτε για τα φασιστικά μνημεία που ακόμα στέκουν πενήντα χρόνια μετά τον θάνατο του Φράνκο. Εντυπωσιακό, επομένως, και αξιοζήλευτο, ακριβώς επειδή το βιβλίο συμμετέχει με αυτόν τον τρόπο σε τρέχουσες συζητήσεις.

Και μια τρίτη σημείωση είναι η συμμετοχή του ίδιου του Ουκλές στην ιστορική συζήτηση για τον ισπανικό εμφύλιο πόλεμο και η επιλογή του να αντιπαρατίθεται ανοιχτά σε τοποθετήσεις αναθεωρητικού χαρακτήρα. Στην παρουσίαση στην Αθήνα αναφέρθηκε στον διαξιφισμό του με συγκεκριμένη πολιτικό – είναι γνωστό πως δεν πρόκειται για μεμονωμένο περιστατικό. Ο Ουκλές έχει κερδίσει αρκετή δημοσιότητα με την αντιπαράθεσή του με τον Αρτούρο Πέρεθ Ρεβέρτε και την άρνησή του να συμμετάσχει σε πάνελ με θέμα «Ο πόλεμος που χάσαμε όλοι», παρά τη δικαιολόγηση ότι επρόκειτο για τυπογραφικό λάθος και πως αρχικά υπήρχε ερωτηματικό στον τίτλο: «Ο πόλεμος που χάσαμε όλοι;».

Ίσως εν τέλει ο Ουκλές, ως συγγραφέας ή έστω ως περσόνα (για όσους δεν πείθει συγγραφικά) να μας προσφέρει κυρίως αυτό: όχι το μείζον μυθιστόρημα, αλλά το σημερινό βλέμμα και την αφορμή για συζήτηση. «La memoria transforma la historia. Hay que hacer memoria» είπε σε μια συνέντευξή του. «Η μνήμη μεταμορφώνει την ιστορία. Πρέπει να θυμόμαστε».

Υστερόγραφο

Οι εδώ σημειώσεις αφορούν όσα είπε ο συγγραφέας την Πέμπτη, 18 Ιουνίου 2026 στη συζήτησή του με τον Χαβιέρ Καμπίγιο, βιβλιοθηκάριο του Ινστιτούτου Θερβάντες (στην εκδήλωση με τίτλο «ΚΑΦΕ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ | Ανακαλύπτοντας τον Νταβίδ Ουκλές»).

Ο Ουκλές με την αφορμή της παρουσίας του στην Αθήνα ως προσκεκλημένος του Φεστιβάλ ΛΕΑ έδωσε αρκετές συνεντεύξεις (σε μέσα τόσο διαφορετικά μεταξύ τους όσο είναι η Εποχή, η Lifo, και η Bookpress). Το απόσπασμα στην τελευταία γραμμή των σημειώσεων αυτών, ωστόσο, προέρχεται από παλαιότερη συνέντευξη, στο περιοδικό Letras Libres, στον σύνδεσμο: https://letraslibres.com/entrevista/swansey-david-ucles-peninsula-casas-vacias/

Οι σημειώσεις αυτές δεν θα είχαν γραφτεί, αν δεν είχαν προηγηθεί οι ώρες μαθημάτων με την Ινές Μαρτίν, στο Ινστιτούτο Θερβάντες, για την ιστορία και τον πολιτισμό της Ισπανίας και της Λατινικής Αμερικής.