Διπλωματία και πολιτική πριν τη σύγκρουση

Ανθρώπινη αλαζονεία

Ο Φιλίπ Βιντελιέ είναι ιστορικός και ερευνητής στο Εθνικό Κέντρο Επιστημονικών Ερευνών (CNRS) στο Παρίσι. Το 2001 εκδόθηκε το βιβλίο του «ο κήπος του Μπακούνιν και άλλα διηγήματα της ιστορίας».

Χώρος: Τουρκία. Χρόνος: λίγο πριν το Α’ παγκόσμιο πόλεμο. Ο σουλτάνος μηχανορραφεί. Συναντήσεις με πρέσβεις ξένων χωρών, που πλέον μένουν αμέτοχοι στο γεγονός που επίκειται. Μυστικές οργανώσεις ενισχύουν πρακτικά και ηθικά την θέση του σουλτάνου και των τριών πασάδων του. Ο στρατός λαμβάνει διακριτικά σημαντικές θέσεις στην Οθωμανική Αυτοκρατορία. Στον αέρα διαχέεται πλέον η οσμή του πολέμου. Αλλά τα γεγονότα δεν εξελίσσονται σύμφωνα με τις προσδοκίες. Πόλεμος στα Βαλκάνια και τον Καύκασο, τρομοκρατία στα ενδότερα της Τουρκίας. Όμως, η διαταγή για τη σφαγή των Αρμενίων εν έτει 1915 έχει ήδη δοθεί. Η ονειρική περιπέτεια του σουλτάνου και των τριών αξιωματούχων του θα μετατραπεί σε τραγωδία.

Ο Φιλίπ Βιντελιέ στέκει παρατηρητής των γεγονότων που οδήγησαν στη σφαγή των Αρμενίων. Με ώριμο και διακριτικά σαρκαστικό τρόπο παραθέτει τις κινητοποιήσεις του σουλτάνου και τη στάση που κράτησε η ευρωπαϊκή διπλωματία απέναντι στις προθέσεις του Τούρκου ηγεμόνα. Συνοπτικά, αλλά περιεκτικά παρουσιάζει την διάθεση για επέκταση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και πώς, όπως κάθε κυρίαρχη δύναμη, στο τέλος βυθίζεται στο λάκκο των ίδιων της των επιθυμιών. Ο συγγραφέας εξιστορεί τα γεγονότα με εξαιρετικά απλοϊκό τρόπο, ώστε καθένας να βλέπει ενώπιόν του τους ήρωες, τις διαβουλεύσεις, την διπλωματική στάση, την κατάρρευση. Τέλος, δεν προσπαθεί να πάρει θέση επί του ζητήματος, αλλά μένει αφηγητής γεγονότων που τάραξαν τη σύγχρονη ιστορία.

Ένα μεστό και ουσιώδες ιστορικό αφήγημα με σαφή και περιεκτικό λόγο, ακόμα και για αναγνώστες χωρίς ιδιαίτερη ιστορική γνώση. Η μετάφραση της Έφης Κορομηλά διατηρεί ακέραια τα ιστορικά στοιχεία του κειμένου.