“Όχι, οι κάτοικοι της Πομπηίας είχαν περάσει στην ανυπαρξία, άλλοι τρέχοντας κυνηγημένοι από το φλεγόμενο τέλος που πλησίαζε ξοπίσω τους και άλλοι κουλουριασμένοι στο έδαφος, προσπαθώντας να καλύψουν το κεφάλι τους ή το παιδί τους, όλοι τους επίδοξοι φυγάδες από τον τόπο του μαρτυρίου, απ΄ τον οποίο ήταν πλέον αργά για φυγή” (σελ. 28)

Η Έλενα Μαρούτσου (γεν. 1966) είναι μια καταξιωμένη συγγραφέας. Στο δέκατο βιβλίο της, “Ο κήπος των φυγάδων”, ένα σπονδυλωτό μυθιστόρημα, αφορμάται από μια σχολική εκδρομή στην Πομπηία. Η Σόνια, καθηγήτρια φιλόλογος που κοντεύει τα εξήντα, συνοδεύει τα παιδιά μαζί με νεώτερους συναδέλφους της, τη γυμνάστρια Κατερίνα και τον μαθηματικό Αντρέα.

Όμως η πρώτη ιστορία, εν είδει προοιμίου, μάς εκπλήσσει και καταφέρνει να μας εγκλωβίσει: δεν μιλάει ένα πρόσωπο, αλλά ένα αντικείμενο ‒   όπως (τουλάχιστον) και στην πέμπτη και την έβδομη ιστορία, αν μετράμε σωστά. Στις ιστορίες που παρεμβάλλονται ή ακολουθούν προικονομείται ή/και προωθείται η δράση: με ημερολογιακή γραφή όταν μιλάει η καθηγήτρια Σόνια, με τη λυτρωτική εξομολόγηση του Αντρέα σε συνεδρίες με ψυχαναλυτή ή με το εκμαγείο που η Κατερίνα ζητάει από τον Ιταλό ξεναγό, τον Λεονάρντο, να της φτιάξει. Ιδιαίτερη θέση κατέχει η “αυτοπροσωπογραφία” της Νεφέλης, της αγαπημένης μαθήτριας της Σόνιας᾽ και ήδη, από το τρίτο κεφάλαιο, η συγκλονιστική ιστορία της Εύπλοιας μιας νεαρής πόρνης από τη “φωλιά της λύκαινας”. Οι ιστορίες συνδέονται υποδειγματικά για να δώσουν στο τέλος μια πολύπτυχη ιστορία ‒ αυτήν της Πομπηίας, αλλά και των ιστοριών των προσώπων της, ανθρώπων και “άψυχων” αντικειμένων.

Και, σε αυτό το πλαίσιο, “ο κήπος των φυγάδων” μπορεί να προσλάβει διάφορες διαστάσεις, από τον πραγματικό μέχρι κάθε άλλο “κήπο”,που διεκδικεί, εύλογα, το δικαίωμα να καταγραφεί.