Δύσκολες σχέσεις και το βάρος του παρελθόντος

Η Ελιάνα Χουρμουζιάδου γεννήθηκε το 1965 στην Αθήνα, όπου ζει μέχρι σήμερα. Σπούδασε Γαλλική Φιλολογία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Προηγούμενα έργα της: Η γειτονιά των καλών κλεφτών (1989), Η ιδιαιτέρα (1998), Μια ιστορία από τα σύννεφα (παιδικό – 2003), Απώλεια σοφίας (2004), Δεύτερη γυναίκα (2005).

Ένας άνδρας στη βεράντα του σπιτιού του, σε ένα ελληνικό νησί. Η δεύτερη γυναίκα του μόλις τον εγκατέλειψε (προσωρινά ή για πάντα;) μαζί με τον μικρότερο γιο του. Σκέπτεται τι μπορεί να ήταν αυτό που, τώρα και όχι νωρίτερα, την έκανε να φύγει. Ο άνδρας είναι ο Μαξ, Γερμανοελβετός, 56 χρονών. Περνά τα καλοκαίρια του στο νησί από πολύ νέος. Η δεύτερη γυναίκα του είναι η Ελληνίδα Ρέα, που κατάγεται απ΄αυτό το νησί. Δύο άνθρωποι, ένα ζευγάρι, με κρυμμένες αλήθειες που βγαίνουν  ξανά στο φως. Ο Μαξ κλείνεται όλο και περισσότερο στον εαυτό του. Η Ρέα δεν το προσέχει μέχρι που συναντά στο νησί έναν ξάδελφό του, τον Βιμ, ο οποίος τη ρωτά για την υγεία του άνδρα της και της αποκαλύπτει το παρελθόν της οικογένειας. Ο πατέρας του Μαξ ήταν μέλος των ειδικών σωμάτων των ναζί που εξολόθρευαν Εβραίους και Τσιγγάνους στην Ανατολική Ευρώπη. Καταδικάστηκε στη Νυρεμβέργη σε εικοσαετή κάθειρξη, αλλά βγήκε νωρίτερα από τη φυλακή. Ο Μαξ δεν ήξερε για το παρελθόν του πατέρα του πριν γεννηθεί, κανείς από την οικογένεια δεν του μίλησε ποτέ καθαρά. Κουβαλά κάτι σαν κληρονομική αρρώστια και παίρνει φάρμακα. Η Ρέα ανησυχεί για τον γιο της, μήπως φέρει κι αυτός σημάδια της ίδιας αρρώστιας. Στην ουσία είναι μάλλον αδιάφορη για τον Μαξ και έχει ήδη κάποιο σχέδιο στο μυαλό της.

Η νουβέλα χωρίζεται σε δύο μέρη. Στο πρώτο, που είναι και το μεγαλύτερο, μαθαίνουμε την ιστορία του Μαξ μέσα από δευτεροπρόσωπη αφήγηση. Αναδύεται σιγά-σιγά, σαν κομμάτια ενός παζλ που τοποθετούνται προσεκτικά, με αναφορές μπρος-πίσω στο χρόνο, μέχρι να σχηματιστεί μια εικόνα αυτού του άνδρα και της αλλοπρόσαλλης για τους άλλους συμπεριφοράς του. Στο δεύτερο μέρος, παρακολουθούμε την ιστορία της Ρέας και του Μαξ μέσα από την πρωτοπρόσωπη αφήγηση του Δανιήλ, αδελφού της Ρέας. Η ιστορία συμπληρώνεται μόνο στο τέλος, παράλληλα με τον προβληματισμό για τη σχέση αυτών των δύο ανθρώπων, αλλά και τη σχέση του καθενός με το παρελθόν. Οι κρυμμένες αλήθειες, όταν αποκαλυφθούν, δεν προσφέρουν μεγάλο όφελος. Βέβαια, διαφορετικό είναι το βάρος της αλήθειας που κουβαλά ο Μαξ και που αφορά την εξόντωση εκατομμυρίων ανθρώπων, και διαφορετικό της Ρέας, που αφορά το τραύμα μιας εγκατάλειψης. Ο Μαξ δεν μπορεί να γλιτώσει από τις τύψεις που εφορμούν στο σπίτι του με την αναχώρηση της Ρέας, ενώ εκείνη μπορεί (ακόμα) να περιορίζει τις απώλειες. Ο στίχος «Μακάρι να ήσουν εδώ», από το ομώνυμο τραγούδι των Pink Floyd, αποκτά έτσι μια δραματική υπόσταση.

Η Χουρμουζιάδου φαίνεται ότι έχει μελετήσει καλά το πλαίσιο μέσα στο οποίο τοποθετεί τους ήρωές της, όπως μαρτυρεί και το τελευταίο τμήμα του βιβλίου με τις επεξηγήσεις που είναι χρήσιμες για όσους δεν γνωρίζουν την ιστορία και τις συνέπειες του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου στην ηττημένη Γερμανία. Το βιβλίο διαβάζεται με μεγάλο ενδιαφέρον, πόσω μάλλον που όλη η υπόθεση εκτυλίσσεται ουσιαστικά μέσα σε μία νύχτα, δικαιώνοντας το χαρακτηρισμό της νουβέλας. Η συγγραφέας βρίσκει παράλληλα την ευκαιρία να σχολιάσει τη σύγχρονη ζωή και την ελληνική πραγματικότητα με έναν λεπτό και υποδόριο τρόπο που θα χαρακτηρίζαμε επιτυχημένο.