Eικονογράφηση: Μαρκ Γουάινσταϊν

Η συγγραφή ενός καλού βιβλίου για παιδιά προσχολικής ηλικίας προϋποθέτει την ικανότητα να είσαι σύντομος, λιτός και εύστοχος. Προϋποθέτει γνώση των αναγκών των παιδιών αυτής της ηλικίας. Τα παιδιά ηλικίας 2 έως 6 ετών ανακαλύπτουν τον εαυτό τους, τις δυνάμεις τους και τον κόσμο του άμεσου περιβάλλοντός τους. Οι γονείς και ο περίγυρος θέτουν όρια στη συμπεριφορά τους κι αυτό προκαλεί εκνευρισμό και συγκρούσεις. Είναι μια δύσκολη ηλικία. Η καθησυχαστική επανάληψη των ίδιων πραγμάτων σε μια καθημερινή τελετουργία συμβάλλει στην ανακούφιση από τις εντάσεις και την αβεβαιότητα. Ιδίως όταν είναι παρόντες οι γονείς. Το μπάνιο, το φαγητό, το παραμύθι πριν τον ύπνο, οι δουλειές του σπιτιού στις οποίες συμμετέχει το παιδί, όλα αυτά δημιουργούν ένα ασφαλές πλαίσιο αγάπης και φροντίδας. Γι’ αυτό πολλά βιβλία που απευθύνονται στην προσχολική ηλικία έχουν ως θέμα τους περιπέτειες μέσα στο σπίτι. Το στοιχείο της περιπέτειας δημιουργείται από την προσωρινή διατάραξη της βεβαιότητας και τη σταδιακή επαναφορά στην ισορροπία. Πρόκειται για μια ευρεία κατηγορία που καλείται «λογοτεχνία του εσωτερικού χώρου» («domestic literature»).

Ο Μάκης Τσίτας στο Βρες ποιος είμαι επικεντρώνεται σε μια κρίσιμη στιγμή της ημέρας του παιδιού: πριν τον βραδινό ύπνο. Αν για τους ενήλικες  η στιγμή που πέφτουν να κοιμηθούν είναι μια ανακούφιση από την κούραση της ημέρας, μια χαλάρωση και μια αναδίπλωση στον εαυτό κάτω από τα προστατευτικά σκεπάσματα, για το παιδί τα πράγματα είναι εντελώς διαφορετικά. Ο ύπνος είναι μια απειλή. Απειλητικό το σκοτάδι, ακόμη πιο απειλητική η κλειστή πόρτα που αποκόβει τη σύνδεση με τους γονείς και απομονώνουν το παιδί αφήνοντάς το έκθετο στους κινδύνους. Σκιές και θόρυβοι, τριξίματα και ξαφνικά αγγίγματα του μαλλιαρού λούτρινου ζωντανεύουν δαίμονες και τέρατα. Γι΄ αυτό τα παιδιά εφευρίσκουν χίλιες δυο δικαιολογίες για να καθυστερήσουν την ώρα του ύπνου. «Ξέχασα να πλύνω τα δόντια μου», τα πιάνει ξαφνικά η φροντίδα για την προσωπική υγιεινή!

Λίγο πριν τον ύπνο λοιπόν είναι που χτυπά το τηλέφωνο και το απαντά ο μικρός Πέτρος. Είναι, λέει, ο κύριος Ρηγόπουλος. Αναπαυτικά καθισμένος στην πολυθρόνα του σαλονιού, ο Πέτρος αρχίζει να παιδεύει τον κύριο Ρηγόπουλο ο οποίος προσπαθεί να μαντέψει με ποιον μιλά. Ο Πέτρος, σφίγγα. Ο κύριος Ρηγόπουλος κάνει μια σειρά υποθέσεων. Μήπως μιλάει με έναν ελέφαντα, έναν παπαγάλο, έναν μάγο ή έναν μουσικό έξω από το μετρό; Ο Πέτρος καταδιασκεδάζει όλες αυτές τις δυνητικές ταυτότητές του, αλλά πιο πολύ την αδυναμία του κυρίου Ρηγόπουλου να βρει ποιος αληθινά είναι.

Κι ενώ ο ενήλικας αναγνώστης αναρωτιέται πού βρίσκει το κέφι να παίζει τηλεφωνικό κρυφτό ο κύριος Ρηγόπουλος, ο οποίος προφανώς έχει τηλεφωνήσει για να μιλήσει με κάποιον γονιό του Πέτρου, τελικά αποκαλύπτεται ότι… Όχι, δε θα το αποκαλύψουμε. Πάντως ο Πέτρος πήγε για ύπνο χωρίς κλάματα και αναβολές, χαμογελαστός και με την πιο πειστική διαβεβαίωση ότι τον αγαπούν κι ότι μόλις ξημερώσει όλα θα είναι στη θέση τους και θα παίξει πάλι κρυφτό με τον κύριο Ρηγόπουλο. Το ίδιο άλλωστε δε θέλουμε όλοι; Να ξυπνήσουμε και να βρούμε τις βασικές μας σταθερές ακλόνητες;

H εικονογράφηση, ειλικρινής, ευκρινής με χιούμορ, συμπληρώνει το λόγο και δίνει φτερά στη φαντασία. Όπως και το κείμενο δημιουργεί έναν ασφαλή αλλά περιπετειώδη κόσμο.

Ο Μάκης Τσίτας (γεννημένος το 1971 στα Γιαννιτσά, εγκατεστημένος στην Αθήνα) είναι συγγραφέας έργων παιδικής και ενήλικης λογοτεχνίας. Κείμενά του (διηγήματα, θεατρικά, ποιήματα) έχουν δημοσιευτεί σε ανθολογίες, περιοδικά και εφημερίδες στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Βιβλία του για παιδιά κυκλοφορούν από τις εκδόσεις Ελληνικά Γράμματα, Ψυχογιός και Κάστωρ.

Ο Μαρκ Γουάινσταϊν (γεννημένος το 1997 στις ΗΠΑ, εγκατεστημένος στην Ελλάδα) έχει γράψει και εικονογραφήσει εφτά βιβλία για παιδιά που κυκλοφορούν από τις εκδόσεις Πατάκης, Ελληνικά Γράμματα, Παπαδόπουλος και Κέδρος.