True crime και αυτοβιογραφία

Δέκα χρόνια έρευνας και επεξεργασίας ενός τεράστιου όγκου τεκμηρίων, μαρτυριών και δικαστικών αρχείων οδήγησαν την Αλεξάντρια Μαρτζάνο-Λέσνεβιτς –η οποία, αν και έχει σπουδάσει νομική, διδάσκει στο τμήμα Δημόσιας Πολιτικής της Σχολής Διακυβέρνησης του Χάρβαρντ– στη συγγραφή αυτού του βιβλίου, το οποίο είναι δύσκολο να κατατάξουμε σε ένα μόνο συγκεκριμένο είδος. Σίγουρα το βιβλίο ανήκει στην κατηγορία των έργων που ερευνούν αληθινά εγκλήματα. Παράλληλα, όμως, είναι ένα αυτοβιογραφικό κείμενο με λογοτεχνικές πινελιές.

Το 2003 η συγγραφέας πηγαίνει στη Λουιζιάνα για να ξεκινήσει την καλοκαιρινή πρακτική της άσκηση σε ένα δικηγορικό γραφείο που ειδικεύεται στην υπεράσπιση ανθρώπων που κατηγορούνται για φόνο και βρίσκονται αντιμέτωποι με τη θανατική ποινή. Μέχρι εκείνη τη στιγμή θεωρεί ότι είναι εναντίον της θανατικής ποινής, όταν όμως θα παρακολουθήσει την κασέτα στην οποία ο καταδικασμένος δολοφόνος Ρίκι Λάνγκλεϊ ομολογεί το έγκλημά του τότε ο κόσμος της θα κλονιστεί και βιώματα του παρελθόντος τα οποία θεωρούσε ότι είχε αντιμετωπίσει θα έρθουν στην επιφάνεια. «Το στοιχείο ενός σώματος» ακολουθεί δύο διαφορετικές ιστορίες: η πρώτη είναι η ιστορία του Ρίκι Λάνγκλεϊ, αυτού του νεαρού παιδόφιλου που δολοφονεί ένα εξάχρονο αγόρι, συλλαμβάνεται και ομολογεί τις πράξεις του· η δεύτερη είναι η ιστορία της συγγραφέως η οποία υπέστη σεξουαλική κακοποίηση από την ηλικία των τριών έως τα οκτώ από τον ίδιο της τον παππού. Όταν λοιπόν παρακολουθεί την ομολογία του Λάνγκλεϊ, το παρελθόν επιστρέφει για να τη βασανίσει.

Η συγγραφέας, όπως ανέφερα και στην αρχή του κειμένου, πέρασε πολύ χρόνο ερευνώντας όλα τα στοιχεία που είχαν συγκεντρωθεί γύρω από την υπόθεση. Ερεύνησε το παρελθόν του δολοφόνου, την ιστορία της οικογένειάς του, μια ιστορία τραγική, η οποία καθορίστηκε από ένα μοιραίο τρακάρισμα και τον θάνατο δύο παιδιών. Εστιάζει στον ψυχισμό του Λάνγκλεϊ, στο γεγονός ότι γνωρίζει την ασθένειά του από τα εφηβικά του χρόνια, φτάνει στο σημείο να εκλιπαρήσει να τον κρατήσουν φυλακισμένο για να μην προκαλέσει κάποιο άλλο κακό. Το πιο δυνατό σημείο όμως του βιβλίου είναι η δική της ιστορία: μια άλλη ιστορία τρόμου, η κακοποίηση από ένα άτομο του οικογενειακού περιβάλλοντος, αλλά και η ακόμα πιο τραγική αντιμετώπιση του γεγονότος από τους γονείς της. Όταν μαθαίνουν την αλήθεια, της ζητούν να μην μιλήσει για να μην βλάψει την καριέρα του πατέρα της, να μην προκαλέσει πόνο στη γιαγιά. Και ενώ η αδερφή της –επίσης θύμα του παππού– θα κάνει την επιλογή να θάψει το παρελθόν, η συγγραφέας αδυνατεί να το κάνει, επαναστατεί, υποφέρει και ξύνει τις πληγές της μέχρι να φτάσει στην αλήθεια, στη λύτρωση, στη συγγραφή αυτού του βιβλίου που θα της επιτρέψει να αρθρώσει τον τρόμο. Πότε με εναλλαγή κεφαλαίων και πότε με παράλληλες αφηγήσεις στο ίδιο κεφάλαιο οι ιστορίες μπλέκονται, προκαλούν τη φρίκη και δημιουργούν το ερώτημα: πού αρχίζει το πρόβλημα, πού μπορεί να ξεκινήσει η αφήγηση τέτοιων ιστοριών ώστε να βρεθεί η ρίζα του κακού, πώς μπορεί ο νόμος να εφαρμοστεί εάν η αφήγηση και η ερμηνεία τέτοιων εγκλημάτων μπορεί να μεταβληθεί ανάλογα με τον τρόπο που αυτά παρουσιάζονται (ψυχική νόσος, ο θύτης που έχει υπάρξει θύμα κ.λπ.).

«Το στοιχείο ενός σώματος», παρά τον μεγάλο του όγκο και κάποιες μεταφραστικές αστοχίες, διαβάζεται με αμείωτο ενδιαφέρον, αν και οφείλω να ομολογήσω ότι η πένα της συγγραφέως αποδεικνύεται ικανότερη στο αυτοβιογραφικό μέρος του βιβλίου.  Σκληρό και απαιτητικό, δεν είναι ένα εύκολο ανάγνωσμα, ζητά την ψυχραιμία του αναγνώστη και τον οδηγεί σε ηθικούς προβληματισμούς.