Ο πόνος της συνειδητοποίησης

Ο σπουδαίος Αυστριακός συγγραφέας Στέφαν Τσβάιχ (1881-1942) ασχολήθηκε σχεδόν με όλα τα είδη της λογοτεχνίας:  διήγημα, μυθιστόρημα, δοκίμιο, βιογραφία. Βαθιά φιλοσοφημένος και γνώστης των ρευμάτων και των θεωριών της εποχής του, έγραψε κείμενα που παραμένουν ενδιαφέροντα. Η «Συντριβή μιας Καρδιάς» είναι μια νουβέλα που δημοσιεύτηκε αρχικά σε περιοδικά προτού δημοσιευτεί σε μια συλλογή διηγημάτων το 1927.

Ο ηλικιωμένος έμπορος Ζάλομονζον κάνει διακοπές σε ένα θέρετρο στην Ιταλία μαζί με τη γυναίκα του και τη δεκαεννιάχρονη κόρη του, η οποία είναι η χαρά της ζωής του. Την παρακολουθεί να εντυπωσιάζει πολλούς πλούσιους νεαρούς με την ομορφιά της και τη ζωντάνια της. Κάποιο βράδυ τη βλέπει τυχαία να βγαίνει από το δωμάτιο ενός άντρα. Εκείνη είναι η καθοριστική στιγμή για την κατάρρευση του ηλικιωμένου άντρα, καθώς εξαιτίας της προδοσίας της κόρης του αρχίζει να κάνει έναν απολογισμό της ζωής του. Η ζωή του αλλάζει και γίνεται σκιά του εαυτού του.

Ουσιαστικά η νουβέλα είναι στο μεγαλύτερο μέρος της ένας εσωτερικός μονόλογος του Ζάλομονζον. Η εικόνα της κόρης του που έχει δοθεί σε κάποιον άντρα τον στοιχειώνει, αλλά περισσότερο τον πληγώνει η δειλία του και η ανικανότητά του να αντιδράσει, αφού κάθε φορά που σκέφτεται να της πει ότι ξέρει την αλήθεια υποχωρεί φοβισμένος. Αρχίζει να σκέφτεται τη ζωή του και το πόσο την αφιέρωσε στο να βγάλει χρήματα και να καταξιωθεί κοινωνικά για χάρη της οικογένειάς του. Πληγώνεται ανεπανόρθωτα όταν συνειδητοποιεί ότι για τη γυναίκα του και την κόρη του δεν είναι τίποτα περισσότερο από μια πηγή εισοδήματος και σε εκείνο το σημείο είναι που η καρδιά του συντρίβεται. Η πράξη της κόρης του υπήρξε η αφορμή για να κάνει έναν απολογισμό της ζωής του. Και όταν τα συμπεράσματα παρουσιάζονται αμείλικτα μπροστά του, αντιδρά με το μόνο τρόπο που γνωρίζει: υποχωρεί από τη ζωή διώχνοντας από κοντά του ό, τι μέχρι τότε της έδινε νόημα.

Η «Συντριβή μιας Καρδιάς»  είναι μια σύντομη αλλά περιεκτική σε συναισθήματα νουβέλα. Πολύ χρήσιμο το επίμετρο της Τατιάνας Λιάνη που περιλαμβάνει και μια ψυχαναλυτική ερμηνεία του κειμένου.