Ενηλικίωση μέσα από τα σκοτάδια του παρελθόντος

Τα τελευταία χρόνια δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις σεξουαλικής κακοποίησης από κληρικούς της Καθολικής Εκκλησίας που βλέπουν το φως της δημοσιότητας έπειτα από χρόνια σιωπής και συγκάλυψης των εγκλημάτων.  Ο χώρος αυτός, ο οποίος ταυτίζεται στη συνείδηση του πιστού με την ασφάλεια και την απεριόριστη αγάπη, υπήρξε για αρκετές χιλιάδες άτομα ‒στην πλειονότητά τους παιδιά και έφηβοι σε διαφορετικές χώρες‒ τόπος βασανισμού και κακοποίησης.  Ο Περουβιανός Σαντιάγο Ρονκαλιόλο στο μυθιστόρημά του «Αλλά ρύσαι ημάς από του πονηρού» αντλεί έμπνευση από μία υπόθεση που τάραξε την κοινή γνώμη της πατρίδας του, όταν πρώην μέλη της αδελφότητας Sodalicio de Vida Cristiana κατηγόρησαν τους υπεύθυνους του θρησκευτικού τάγματος για συστηματική κακοποίηση.

Πρωταγωνιστής και αφηγητής της ιστορίας είναι ο δεκαοχτάχρονος Τζίμι που μεγαλώνει στο Μπρούκλιν και προσπαθεί να αποφασίσει τι θέλει να σπουδάσει. Ο πατέρας του είναι επίτροπος στον καθεδρικό ναό του Μπρούκλιν και η μητέρα του μια ευτυχισμένη νοικοκυρά. Όταν τους ειδοποιούν ότι η γιαγιά του, την οποία όλοι αποκαλούν Μάμα Τίτα, είναι σοβαρά άρρωστη, ο Τζίμι έκπληκτος αντιλαμβάνεται ότι ο πατέρας του δεν είναι διατεθειμένος να επιστρέψει στη γενέτειρά του τη Λίμα για να φροντίσει τη μητέρα του. Έτσι, ο Τζίμι θα κάνει το πρώτο του ταξίδι μακριά από το σπίτι του και θα μεταβεί στο Περού όπου αναλαμβάνει τη φροντίδα της γιαγιάς του. Ωστόσο αυτό το σπίτι αποτελεί ένα ταξίδι στα οικογενειακά σκοτάδια, στο στοιχειωμένο παρελθόν. Σύντομα αντιλαμβάνεται περίεργα βλέμματα στον δρόμο, ανθρώπους που τον αποφεύγουν και τη Μάμα Τίτα να μιλάει ψιθυριστά με τον πατέρα Γκασπάρ, έναν κληρικό και οικογενειακό φίλο, κάθε φορά που αυτός βρίσκεται κοντά τους. Το ξέσπασμα ενός σκανδάλου σεξουαλικής κακοποίησης στους κόλπους της εκκλησίας του Τρουχίγιο και η έμφυτη περιέργεια του έφηβου Τζίμι τον ωθούν να ψάξει τι μπορεί να έχει συμβεί στην οικογένειά του και στην πορεία θα ανακαλύψει ότι στην πραγματικότητα δεν γνωρίζει τίποτα για τον πατέρα του.

Το ταξίδι στο Περού αποτελεί για τον Τζίμι μια οδυνηρή πορεία προς την ενηλικίωση. Ψάχνοντας, ρωτώντας και επιμένοντας, ενάντια στην επιθυμία της Μάμα Τίτα, μαθαίνει για μια χριστιανική αδελφότητα με επικεφαλής έναν χαρισματικό αλλά και επικίνδυνα χειριστικό καθηγητή Θρησκευτικών, τον Γκαμπριέλ Φουριάσε, ο οποίος στρατολογούσε νεαρά αγόρια της ανώτερης και μεσαίας τάξης ‒τάξεις που απεγνωσμένα ήθελαν να διατηρήσουν την αγνότητα και την ανωτερότητά τους απέναντι στον «κόκκινο» κίνδυνο που παραμόνευε σε όλες τις χώρες της Λατινικής Αμερικής‒ και στη συνέχεια δημιουργούσε έναν ασφυκτικό κλοιό υποταγής γύρω τους. Στη συνέχεια διάλεγε τους ευνοούμενούς του, αυτούς που θα διαιώνιζαν το έγκλημά του. Μέχρι που κάποιοι μίλησαν και το σκάνδαλο ξέσπασε. Όμως, αντί να υπάρξει μια διαδικασία κάθαρσης, τα θύματα στοχοποιήθηκαν, τα στόματα παρέμειναν κλειστά και η συντηρητική κοινωνία της Λίμας συσπειρώθηκε για να κρύψει αυτά που θα μπορούσαν να την εκθέσουν. Ωστόσο ο νεαρός πρωταγωνιστής επιμένει, ψάχνει, ενοχλεί, αφού ξαφνικά ανακάλυψε ότι ο πατέρας του δεν ήταν αυτός που νόμιζε, ο συγκρατημένος επίτροπος, αλλά ένας από τους θύτες, ένας από αυτούς που με τις πράξεις τους κατέστρεψαν τη ζωή πολλών αγοριών.

Ο Τζίμι μαθαίνει για το παρελθόν του πατέρα του, αλλά και ολόκληρη την οικογενειακή ιστορία από τρίτους. Δεν φοβάται να ακούσει, είναι ζωτικής σημασίας για αυτόν να μάθει, αλλά δεν καταφέρνει να ρωτήσει αυτόν που πρέπει, τον πατέρα του. Ο Ρονκαλιόλο αφήνει το τέλος της ιστορίας ανοιχτό, μια σχέση πατέρα-γιου σε αναμονή. Η ιστορία του θύτη είναι πλέον γνωστή στον Τζίμι, η ιστορία του πατέρα του όμως;

Το «Αλλά ρύσαι ημάς από του πονηρού» αγγίζει σκληρά θέματα, καταγράφει τις παράλογες προσπάθειες της συντηρητικής περουβιανής κοινωνίας να αποσιωπήσει τα εγκλήματα με την ελπίδα ότι μαγικά θα εξαφανιστούν. Παράλληλα, όμως, βλέπει και τους μηχανισμούς που παράγουν θύτες εκμεταλλευόμενοι άτομα σε σύγχυση. Δίχως πρόθεση ωραιοποίησης ή εύκολης απαλλαγής ευθυνών, αφουγκράζεται τις ιστορίες  και τους ψιθύρους και κατανοεί ότι πρέπει να γίνουν κραυγές για να σπάσει το απόστημα της κακοποίησης.