Ο δρόμος της απώλειας

Το καλοκαίρι του 1596, ένα νεαρό αγόρι, ο Άμνετ, πεθαίνει στο Στράντφορντ-Άπον-Έιβον, πιθανόν από βουβωνική πανώλη. Είναι ο γιος του Ουίλλιαμ Σαίξπηρ και το όνομά του θα μείνει στην ιστορία χάρη στο σπουδαίο έργο που θα γράψει ο πατέρας του τέσσερα χρόνια αργότερα, τον “Άμλετ” (όνομα το οποίο εκείνη την εποχή αποτελούσε εναλλακτική γραφή του Άμνετ). Η Ιρλανδή Μάγκι Ο΄Φάρελ παίρνει ως αφορμή αυτό το τραγικό συμβάν και γράφει ένα μυθιστόρημα για τον πόνο της απώλειας, για το ψυχικό και σωματικό άλγος του πένθους.

Το μυθιστόρημα ανοίγει με έναν πανικόβλητο Άμνετ να ψάχνει κάποιο μέλος της οικογένειάς του για να τον βοηθήσει, αφού η δίδυμη αδερφή του Τζούντιθ έχει ξαφνικά αρρωστήσει βαριά. Κανείς όμως δεν βρίσκεται στο σπίτι εκείνη τη στιγμή: ο πατέρας του βρίσκεται με τον θίασό του στο Λονδίνο, η μητέρα του, η Άγκνες, είναι στον κήπο όπου καλλιεργεί τα βότανά της και φροντίζει τις μέλισσές της, η μεγαλύτερη αδερφή του, η Σουζάνα, συνοδεύει τη γιαγιά τους σε δουλειές, ενώ απουσιάζει ακόμα και ο παππούς του που συνήθως βρίσκεται στο εργαστήρι γαντοποιίας του. Όταν θα επιστρέψουν στο σπίτι, και τα δύο παιδιά θα είναι πια εξαντλημένα. Λίγες μέρες αργότερα, ο Άμνετ θα πεθάνει.

Πάνω σε αυτό τον καμβά, η συγγραφέας ξεδιπλώνει την ιστορία της Άγκνες, της μητέρας του Άμνετ και συζύγου του Ουίλλιαμ, μέσα από κεφάλαια που εναλλάσσονται ανάμεσα στο αφηγηματικό παρόν και το παρελθόν της γνωριμίας του ζευγαριού και της σχέσης τους. Πολύ νωρίς γίνεται εμφανές ότι το μυθιστόρημα δεν αφορά τον σπουδαίο συγγραφέα, ο οποίος άλλωστε δεν αναφέρεται με το όνομά του, αλλά με τις ιδιότητές του: «ο γιος του γαντοποιού», «ο καθηγητής των λατινικών», «ο σύζυγος», «ο πατέρας». Η ιστορία εστιάζει στην Άγκνες, στην κοπέλα που οι περισσότεροι θεωρούν μάγισσα ή ξωτικό και κατά κάποιο τρόπο τη φοβούνται: μια γυναίκα ανεξάρτητη, σε αρμονική σχέση με τη φύση και τα θαύματά της, έναν άνθρωπο των αισθήσεων και των έντονων συναισθημάτων. Είναι αυτή που αντιλαμβάνεται ότι ο Ουίλλιαμ μαραζώνει στο Στράντφορντ, αλλοιώνεται, αποξενώνεται. Αυτή θα τον ωθήσει στο Λονδίνο για να βρει αυτό που αναζητά, μένοντας η ίδια πίσω, φροντίζοντας το σπίτι, τον κήπο και τα παιδιά της.

Ωστόσο, σε καμία περίπτωση το βιβλίο δεν πρέπει να θεωρηθεί μια μυθιστορηματική βιογραφία. Στον πυρήνα του είναι μια ιστορία για την απώλεια και το πένθος. Είναι ένα μυθιστόρημα για την απώλεια ενός παιδιού, ενός δίδυμου αδερφού, ενός κομματιού της ψυχής των δικών του ανθρώπων, μια ιστορία για το πένθος πέρα από τα δάκρυα, για το πένθος που αλλάζει την αντίληψη του κόσμου και των όσων έχουν αξία, το πένθος που βιώνεται σωματικά και μετακινεί τον άξονα της ζωής. Για αυτό τον λόγο η Άγκνες, όταν μαθαίνει ότι ο άντρας της έγραψε ένα έργο με τον τίτλο “‘Αμλετ”, βιώνει την απώλεια  για δεύτερη φορά: το ατομικό της πένθος, αυτός ο κρίκος που την ενώνει με τον νεκρό γιο της, θα βρεθεί στη σκηνή, μπροστά στα αδηφάγα μάτια των θεατών;

Το βιβλίο είναι ταυτόχρονα και μια ιστορία εξύψωσης της αδελφικής αγάπης, του αγνού δεσμού ανάμεσα στα άτομα που μοιράστηκαν την ίδια μήτρα: ο Άμνετ που ψάχνει πανικόβλητος κάποιον να βοηθήσει την Τζούντιθ και αργότερα παίρνει πρόθυμα τη θέση της στο νεκροκρέβατο∙ η Τζούντιθ που κάνει την απώλεια του αδερφού της μονοπάτι ζωής και αναρωτιέται εάν υπάρχει λέξη που να περιγράφει κάποιον που έχασε τον δίδυμό του∙ αλλά και ο Μπαρθόλομιου, ο λιγομίλητος και στωικός μεγαλύτερος αδερφός της Άγκνες, που θέτει τις ανάγκες της προτεραιότητα και είναι πάντα παρών για να τη στηρίξει.

Μέσα από μια λυρική και σχεδόν ονειρικής αίσθησης αφήγηση, η Μάγκι Ο’ Φάρελ αποδεικνύει ότι υπάρχουν πολλοί τρόποι να ειπωθεί μια ήδη γνωστή ιστορία, αξιοποιώντας το μικρό, το καθημερινό στοιχείο και μετατρέποντάς το σε μια σπουδαία ιστορία για τους δρόμους που βαδίζει ο καθένας όταν έρχεται αντιμέτωπος με την απώλεια.