Το αίμα ως συνδετικός κρίκος της Ιστορίας

«Τίποτα δεν καθαρίζει πιο δύσκολα από το αίμα» (σ. 11). Με αυτή τη φράση ξεκινά το πιο πρόσφατο μυθιστόρημα του Μεξικανού Vicente Alfonso και αυτή ακριβώς η φράση θα μπορούσε να είναι η περίληψη ολόκληρου του βιβλίου. Από την αρχή της ιστορίας, λοιπόν, γίνεται ξεκάθαρο ότι το μυθιστόρημα εντάσσεται στην παράδοση του κοινωνικού-πολιτικού αστυνομικού μυθιστορήματος που ανθίζει τις τελευταίες δεκαετίες στη Λατινική Αμερική χάρη σε συγγραφείς (Santiago Gamboa, Santiago Roncagliolo κ.ά.) που επιμένουν να ανακινούν και να ερευνούν ζητήματα ιστορικής αδικίας ή σύγχρονα ‒και συχνά αποσιωπημένα‒ εγκλήματα.

Το μυθιστόρημα αναπτύσσεται σε τρεις διαφορετικούς χρονικούς και τοπικούς άξονες. Η πρώτη ιστορία εκτυλίσσεται στην αμερικανική πόλη Γουίνστον, η οποία είναι γνωστή και ως Κάμελ Σίτι, το 1971 και εστιάζει στις έρευνες για την απαγωγή της Χάριετ, νεαρής κληρονόμου ενός πάμπλουτου ιδιοκτήτη καπνοβιομηχανίας. Ο δεύτερος άξονας οδηγεί τον αναγνώστη στο Μεξικό του 1973 και επικεντρώνεται στον καθηγητή Νομικής στο Πανεπιστήμιο του Κουλιακάν, τον Χουάν Κάρλος Αγιάλα, ο οποίος βλέπει τους φοιτητές του να αγνοούν τις συμβουλές του και να κατατάσσονται στην αντάρτικη οργάνωση Λίγκα 23η του Σεπτέμβρη, ενώ την ίδια στιγμή προσπαθεί να διαχειριστεί την ερωτική έλξη που αισθάνεται για την αινιγματική φοιτήτρια Ροσάριο. Η τρίτη ιστορία μας οδηγεί σχεδόν στο σήμερα, στο 2017 και φέρνει στο προσκήνιο ένα νεαρό ζευγάρι, τον επίδοξο συγγραφέα Φαμπιάν και την καθηγήτρια Φερνάντα, οι οποίοι προσπαθούν να αποκτήσουν παιδί και πιστεύουν ότι η μετακόμισή τους από την Πόλη του Μεξικό στη μικρή πόλη Τσιλπανσίγκο θα ανανεώσει τη σχέση τους. Η γνωριμία τους με τη φοιτήτρια Βιούρι και την ηλικιωμένη Μάμα Φλορ, που τους εκλιπαρεί να τη βοηθήσουν να βρει την επί χρόνια εξαφανισμένη κόρη της, θα τους αλλάξει για πάντα τη ζωή.

Πιθανόν οι τρεις ιστορίες να δείχνουν ασύνδετες μεταξύ τους, ωστόσο συνδέονται όχι μόνο με ένα συγγραφικό τέχνασμα που δεν θα αποκαλύψουμε, αλλά κυρίως από τα θέματα που αναδεικνύονται σε αυτές: ανασφάλεια στις οικογενειακές και ερωτικές σχέσεις, ρατσισμός και φυλετικοί διαχωρισμοί, κοινωνική αδικία και πολιτικό έγκλημα, ομάδες αντίστασης και ένοπλη αντίδραση, όλα αυτά τα θέματα εξετάζονται κάθε φορά υπό διαφορετικό πρίσμα. Τα εναλλασσόμενα κεφάλαια, με τους διαφορετικούς κάθε φορά αφηγητές, η προφορικότητα της αφήγησης και η ταχύτατη εξέλιξη εντείνουν το αίσθημα της αγωνίας και κινούν δεξιοτεχνικά το νήμα που ενώνει τις ιστορίες. Παράλληλα, ο συγγραφέας ενσωματώνει τα κοινωνικά και ιστορικά δεδομένα με τέτοιο τρόπο που τα μετατρέπει σε πρωταγωνιστές, καθώς οι ζωές των ηρώων καθορίζονται και σε μεγάλο βαθμό εξελίσσονται εξαιτίας αυτών. Και το αίμα του τίτλου είναι συνεχώς παρόν: το αίμα των Αφροαμερικανών διαδηλωτών, το αίμα των εξαφανισμένων νέων του Μεξικού κατά τη διάρκεια του «Βρόμικου Πολέμου», ακόμα και το αίμα που συνοδεύει την οδυνηρή αποβολή ενός μωρού∙ το αίμα γίνεται ακόμα ένας συνδετικός κρίκος ανάμεσα στις ιστορίες.

Το Άγνωστο Αίμα είναι ένα μυθιστόρημα για την αδυσώπητη πτυχή της κοινωνικής και πολιτικής ιστορίας που διαμορφώνει την ατομική πορεία. Με τη μορφή ενός νουάρ μυθιστορήματος εξετάζει ζητήματα που ταλαιπώρησαν και εξακολουθούν να απασχολούν όχι μόνο το Μεξικό αλλά ολόκληρη τη Λατινική Αμερική.

Ιδιαίτερη μνεία θα κάνουμε στην πολύ καλή μετάφραση της Μαρίας Παλαιολόγου και στο εξαιρετικό εξώφυλλο του Χρήστου Κούρτογλου που παραπέμπει στις αφίσες καταζητούμενων ή εξαφανισμένων προσώπων κατά τη διάρκεια του «Βρόμικου Πολέμου».