Οικολογική συνείδηση ή επικείμενη καταστροφή

Τον Jostein Gaarder τον γνωρίσαμε στην Ελλάδα πριν από 20 περίπου χρόνια, όταν κυκλοφόρησε το βιβλίο του «Ο κόσμος της Σοφίας», που έγινε best-seller σε πολλές χώρες και μεταφέρθηκε το 1999 στον κινηματογράφο. Η πλοκή: ένα μικρό κορίτσι λαμβάνει γράμματα από έναν ανώνυμο επιστολογράφο. Το μυστήριο περιπλέκεται, καθώς η ιστορία της Φιλοσοφίας περνάει μέσα στα ανώνυμα γράμματα.

Τώρα, 20 χρόνια αργότερα, η Άννα, ένα νεαρό κορίτσι, λίγο πριν κλείσει τα 16 της χρόνια, θα λάβει από τη μητέρα της ένα παράξενο δώρο, το δαχτυλίδι της γιαγιάς της. Από εκείνη τη στιγμή θα αρχίσει να βλέπει όνειρα-οράματα, προβολή στο μέλλον, στο ίδιο σπίτι, στο δωμάτιο της δισέγγονής της πλέον. Τα πάντα γίνονται μέσω τεχνολογίας. Το περιβάλλον όμως δεν έχει αντέξει τη συνεχή επίθεση του ανθρώπου. Η θερμοκρασία έχει ισοπεδώσει τα πάντα, κρύο δεν υπάρχει, Άραβες έχουν μεταναστεύσει στη Σκανδιναβία για να μπορέσουν να επιβιώσουν. Ζώα που κάποτε αποτελούσαν την πανίδα της γης, τώρα υπάρχουν μόνο ως βιντεάκια στο διαδίκτυο. Η Άννα, όταν επανέρχεται στο σήμερα, αντιλαμβάνεται ότι τα περιθώρια για την αποτροπή μιας τέτοιας καταστροφής λιγοστεύουν. Η γενιά της είναι η τελευταία γενιά που μπορεί να κάνει κάτι δραστικό. Και μαζί με τον φίλο της αποφασίζουν να αγωνιστούν για τη διάσωση του περιβάλλοντος, προκειμένου να μην παραδώσουν στις επόμενες γενιές έναν κατεστραμμένο κόσμο.

Ο Jostein Gaarder παρουσιάζει ένα μυθιστόρημα οικολογικής συνείδησης, αγγίζοντας ακροθιγώς το μοτίβο του πιο επιτυχημένου βιβλίου του «Ο κόσμος της Σοφίας». Γραμμένο σε τριτοπρόσωπη αφήγηση, με γλώσσα απλή και άμεση, το βιβλίο αποτελεί τρόπον τινά μια λογική συνέχεια των βιβλίων του συγγραφέα. Έχοντας ως κεντρικό άξονα ένα παγκόσμιο θέμα, εδώ δεν καταπιάνεται με το παρελθόν αλλά με το μέλλον, την κατάρρευση του περιβάλλοντος, την καταστροφή της χλωρίδας και της πανίδας, κρίκος εξίσου σημαντικός με τον άνθρωπο στη βιολογική αλυσίδα.

Προσωπικά, νομίζω ότι τα καλύτερα βιβλία του Gaarder είναι «Το κορίτσι με τα πορτοκάλια» και «Το μυστήριο της τράπουλας». Όμως, ως συγγραφέας έχει ένα χάρισμα που δεν μπορεί να περάσει απαρατήρητο: διαβάζοντας τα βιβλία του ο αναγνώστης έχει την αίσθηση ότι απευθύνεται στον ίδιο προσωπικά, σαν να επρόκειτο για επιστολή και όχι για βιβλίο. Και απ’ αυτή την άποψη κάθε καινούργιο του δημιούργημα έχει ενδιαφέρον.

Το συγκεκριμένο βιβλίο, όμως, δεν μπορώ να πω ότι είναι από τα καλύτερά του, νομίζω ότι αν ήταν λίγο μεγαλύτερο θα ήταν πιο δυνατό, από την άποψη ότι θα είχε στηρίξει τη μυθιστορία του καλύτερα, ενώ τώρα φαίνεται περισσότερο σαν ένα μάθημα Οικολογίας. Ωστόσο, είναι ένα βιβλίο που έχει ήθος και επιδιώκει να μας αφυπνίσει πριν η αυτοεξόντωση δεν μπορεί να αποτραπεί.

Για όσους αρέσκονται στη γραφή του Gaarder, θα το διαβάσετε άνετα. Για τους υπόλοιπους, που δεν έχουν ξαναδιαβάσει, καλύτερα να ξεκινήσετε από «Το κορίτσι με τα πορτοκάλια».