Μια βόλτα… στο μετρό

Ο Marc Auge , ο οποίος διετέλεσε πρόεδρος της Ανώτατης Σχολής Κοινωνικών Επιστημών, είναι ένας από τους σημαντικότερους σύγχρονους ανθρωπολόγους. Μετά την ενασχόλησή του με τις αφρικανικές αντιλήψεις περί προφητειών (Τόνγκο, Ακτή του Ελεφαντοστού) και τις θεωρητικές του αναλύσεις, στρέφεται στην ανθρωπολογική προσέγγιση της καθημερινότητάς μας και στοχάζεται το πεπρωμένο του σύγχρονου κόσμου. Στα σημαντικά έργα του συγκαταλέγονται τα βιβλία: “La traversee di Luxembourg”, (Hachette, 1985), “Un ethnologue dans le metro”, (Hachette, 1986).

Το βιβλίο του Marc Auge είναι ένα δοκίμιο με ανθρωπολογικά και κοινωνικά στοιχεία, όπου κύριος άξονας είναι το μετρό. Το έργο είναι χωρισμένο σε τρία μέρη : «Διαδρομές», «Αλλαγές», «Σύγχρονοι». Στο πρώτο μέρος ο συγγραφέας καταπιάνεται με ιστορικά στοιχεία που αφορούν τις διαδρομές του μετρό, όπως π.χ. ονομασίες, κατασκευή, τοποθεσίες που έρχονται πιο κοντά, κάνοντας παράλληλα και αναδρομές σε παλαιότερες δεκαετίες για την πρώτη εικόνα του μετρό στη Γαλλία. Στη συνέχεια, στο κεφάλαιο «Αλλαγές», ο Auge ξεκινά πρώτα από τις αλλαγές που ο ίδιος συνειδητοποιεί στο μετρό, σχετίζοντάς το με τον εαυτό του, δηλαδή, ποια ήταν η αντίληψή του πριν χρόνια και ποια είναι σήμερα. Και σ’ αυτό το μέρος αναφέρεται σε διάφορα γεγονότα και ιστορικά στοιχεία που αφορούν το μετρό του Παρισιού. Τέλος, στο τρίτο μέρος γίνεται αναφορά στον κόσμο που πλέον αποτελεί τους επιβάτες των βαγονιών. Πώς περνούν την ώρα της διαδρομής οι επιβάτες, άλλοι διαβάζοντας και άλλοι ακούγοντας μουσική, αναλύεται το πλήθος που μπαινοβγαίνει στους συρμούς σε κοινωνιολογικό επίπεδο, αλλά και η θέση των εργαζομένων απέναντι στον κόσμο.

Ο Marc Auge καταπιάνεται και σ’ αυτό το βιβλίο με το αγαπημένο του μεταφορικό μέσο, που τον έχει απασχολήσει και στο παρελθόν, το μετρό. Τα θετικότερα σημεία του κειμένου είναι η ανθρωπολογική και κοινωνική ανάλυση της σημασίας του μετρό και του κόσμου που αυτό εξυπηρετεί. Η ποικιλομορφία των επιβατών, οι ασχολίες του καθενός κατά τη διαδρομή και στο τέλος μια αναφορά στην αντίληψη του ανθρώπου μέσα στο χρόνο. Επίσης, ενδιαφέροντα είναι και τα στοιχεία που δίνει ο συγγραφέας για τη διαδρομή του μετρό μέσα στις δεκαετίες. Όμως, πρέπει να σημειώσουμε ότι η επίμονη παρουσίαση στοιχείων, που αφορούν αποκλειστικά το μετρό του Παρισιού, μπορεί κατά σημεία να κουράσει τον αναγνώστη.

Το βιβλίο «Ξανά στο μετρό» αποτελεί μια προσωπική παρουσίαση και οπτική του συγκεκριμένου μέσου, θέτοντας όμως σε ευρεία βάση στοιχεία ανθρωπολογικού, κοινωνιολογικού και ιστορικού περιεχομένου. Και το σημαντικότερο είναι ότι αυτή η κατάθεση γίνεται σε απλό ύφος, χωρίς επιστημονικούς όρους και θεωρήσεις, ώστε να είναι κατανοητό από τον καθένα.