Έχουμε διαβάσει: 2.856 βιβλία

Συγγραφείς του κόσμου – Alejandro Zambra

Σκέψεις για το έργο του Alejandro Zambra

Εάν έπρεπε κάποιος να χρησιμοποιήσει τρεις μόνο λέξεις για να χαρακτηρίσει την έως τώρα μεταφρασμένη στα ελληνικά λογοτεχνική παραγωγή του Χιλιανού συγγραφέα Alejandro Zambra, θα μπορούσε να επιλέξει τις εξής: μνήμη, ενοχή, αγωνία. Τα έργα του, σύντομα και περιεκτικά, κινούνται πάνω σε αυτούς τους τρεις βασικούς άξονες, είτε ασχολούνται με ατομικά ζητήματα, είτε εστιάζουν στη συλλογική ευθύνη.

Αδιαφορώντας για την γραμμική αφήγηση και για τη σχέση αιτίου και αιτιατού, ο Zambra καινοτομεί μορφολογικά, είτε μεταπηδώντας από το μυθιστορηματικό φανταστικό στη μυθιστορηματική πραγματικότητα (Τρόποι να γυρίζεις σπίτι), είτε αντικαθιστώντας την αφήγηση με την δομή του εξεταστικού συστήματος της χώρας του από το 1967 έως το 2002 (Τεστ δεξιοτήτων). Και είναι πιθανόν αυτή του η καινοτομία που κάνει ακόμα πιο οδυνηρά τα ζητήματα που αναδεικνύονται από την πένα του, ζητήματα που υποδεικνύουν την διάλυση των ψευδαισθήσεων για μια ουσιαστική απαγκίστρωση από ένα σκληρό παρελθόν.

Ο συγγραφέας προκαλεί τον αναγνώστη να ακολουθήσει αυτή την ασύνδετη ροή γεγονότων ή αναμνήσεων και να επιστρέψει σε ένα παρελθόν που δεν έχει πάψει να προκαλεί πόνο. Ταραγμένο, σκληρό και σκοτεινό, το παρελθόν της Χιλής γίνεται το πεδίο αναζήτησης απαντήσεων σε ερωτήσεις που άργησαν να γίνουν (ή δεν έγιναν ποτέ). Μέσα από τα σκληρά μονοπάτια της μνήμης οι χαρακτήρες επιστρέφουν σε οικείες στιγμές και τόπους που τους πονούν για να κάνουν τις ερωτήσεις που δεν μπορούσαν να κάνουν τότε: Εσύ τι έκανες; Γνώριζες; Συμμετείχες; Έκλεινες τα μάτια; Γιατί; Απαντήσεις δεν δίνονται, δεν είναι αυτός ο στόχος. Δίνονται κίνητρα στον αναγνώστη να αναρωτηθεί και να ερμηνεύσει τα γεγονότα που του παρουσιάζονται.

Στην «Ιδιωτική ζωή των δέντρων», όπου η σύντροφος του αφηγητή εξαφανίζεται αφήνοντάς τον μόνο με την μικρή της κόρη, ο  Zambra αφήνει για λίγο στην άκρη την ιστορία της πατρίδας του και επικεντρώνεται στην ατομική δύναμη της μνήμης διατηρώντας και πάλι την αποσπασματικότητα των αναμνήσεων που επιτρέπουν στον αναγνώστη να συμπληρώσει τα κενά κατά το δοκούν. Η μνήμη εδώ δεν λειτουργεί ως επεξήγηση πράξεων, αλλά ως μια προσέγγιση της πιθανής εξέλιξης του μέλλοντος, ενός μέλλοντος που θα καθοριστεί από την απουσία αιτιολόγησης μιας απροσδόκητης φυγής.

Στο πιο πρόσφατο έργο του ο συγγραφέας δίνει στους αναγνώστες του ένα οδυνηρό παιχνίδι, ένα τεστ δεξιοτήτων που δεν κρίνει καμία δεξιότητα, παρά μόνο με αιχμηρό λόγο θέτει ερωτήματα για τις σχέσεις ενοχής και ανοχής που καθόρισαν την σύγχρονη Χιλιανή ιστορία. Οι πολλαπλές απαντήσεις τονίζουν το κακοποιημένο παρελθόν της χώρας και καθιστούν εμφανές το γεγονός ότι ουσιαστικές απαντήσεις είναι πάντα δύσκολο να δοθούν, αλλά  η ευθύνη δεν χάνεται με το πέρασμα του χρόνου, η ενοχή δεν απαλύνεται με την αλλαγή των συνθηκών, συνεχίζει να υπάρχει, ακόμα και όταν η Ιστορία θέλει να μας απαλλάξει από αυτήν.

Παρακάτω μπορείτε να διαβάσετε τις περιλήψεις των τριών τελευταίων έργων του Zambra που κυκλοφορούν από τις εκδόσεις Ίκαρος: «Τρόποι να γυρίζεις σπίτι» (2016), «Η ιδιωτική ζωή των δέντρων» (2017), «Τεστ δεξιοτήτων 2018».

ΤΡΟΠΟΙ ΝΑ ΓΥΡΙΖΕΙΣ ΣΠΙΤΙ

Το σύντομο μυθιστόρημα με τον τίτλο «Τρόποι να γυρίζεις σπίτι» ξεκινά με τον αφηγητή να θυμάται τον μεγάλο σεισμό του 1985, αυτόν που συγκλόνισε τη χώρα και που έβγαλε όλο τον κόσμο στους δρόμους, δίνοντας την ευκαιρία σε ανθρώπους να έρθουν πιο κοντά. Έτσι, και ο μικρός τότε αφηγητής γνωρίζει τη λίγο μεγαλύτερή του Κλαούδια, η οποία θα του αναθέσει μια αποστολή. Τον βάζει να παρακολουθήσει τον γείτονά του, τον Ραούλ, και να της δίνει αναφορά για τις κινήσεις του. Η φιλία που αναπτύσσεται ανάμεσα στα δύο παιδιά, όμως, τελειώνει γρήγορα και άδοξα. Στο επόμενο μέρος του μυθιστορήματος ανακαλύπτουμε ότι όσα διαβάσαμε είναι ένα μέρος από ένα μυθιστόρημα, με τον συγγραφέα του να προσπαθεί να το ολοκληρώσει, ενώ ταυτόχρονα προσπαθεί να ξεπεράσει τον χωρισμό από τη γυναίκα του και να προσδιορίσει το δικό του παρελθόν, τη δική του παιδική ηλικία.

Η ΙΔΙΩΤΙΚΗ ΖΩΗ ΤΩΝ ΔΕΝΤΡΩΝ

Ο Χουλιάν είναι καθηγητής λογοτεχνίας και τις Κυριακές προσπαθεί να γράψει το μυθιστόρημά του. Ζει με τη γυναίκα του Βερόνικα και τη θετή του κόρη, την Ντανιέλα. Κάθε βράδυ ο Χουλιάν αφηγείται στη μικρούλα πρωτότυπες ιστορίες με πρωταγωνιστές δέντρα. Το ίδιο κάνει και αυτό το βράδυ. Μόνο που αυτή η νύχτα διαφέρει από τις άλλες. Η γυναίκα του έχει καθυστερήσει να γυρίσει από το μάθημα ζωγραφικής χωρίς να έχει ειδοποιήσει. Καθώς η νύχτα προχωρά και η Βερόνικα εξακολουθεί να απουσιάζει, ο Χουλιάν μπαίνει στη διαδικασία να αναπολήσει το παρελθόν του και να φανταστεί πώς θα μπορούσε να εξελιχθεί η ζωή του και της Ντανιέλα χωρίς την παρουσία της μητέρας της.

ΤΕΣΤ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ

Με αφορμή τη δομή του συστήματος εξετάσεων για την εισαγωγή στα πανεπιστήμια στη Χιλή από το 1967 μέχρι το 2002, ο Αλεχάντρο Σάμπρα δημιουργεί ένα βιβλίο αγωνίας και προβληματισμού για το παρελθόν και το παρόν της χώρας του.