Ένα παρελθόν που ζητά εκδίκηση

Ο Νορβηγός ποιητής και θεατρικός συγγραφέας, δημιουργός του μοντέρνου ρεαλιστικού θεάτρου, Χένρικ Ίψεν, γεννήθηκε στο Σην της Νορβηγίας το 1828 και πέθανε το 1906 στη Χριστιανία (σημερινό Όσλο). Τα κυριότερα έργα του είναι: «Πέερ Γκυντ» (1867), «Το Κουκλόσπιτο» (1879), «Βρικόλακες» (1881) και «Έντα Γκάμπλερ» (1890). Ο Ίψεν αναγνωρίστηκε κυρίως ως ο δημιουργός του σύγχρονου δραματικού θεάτρου πρόζας. Η αξεπέραστη δεξιοτεχνία της τεχνικής του, η διεισδυτική ψυχολογική του ανάλυση, ο συμβολισμός του και η ποίηση του θεατρικού του λόγου εκτιμήθηκαν ιδιαιτέρως από την κριτική. Στα ώριμα χρόνια της ζωής του διερεύνησε τι σημαίνει πραγματικότητα και τι ψευδαίσθηση, τι είναι πραγματικά αληθινό και τι επίπλαστο μέσα στο άτομο και στην κοινωνία.

Οι «Βρικόλακες» εκτυλίσσονται στο αγρόκτημα της κυρίας Άλβινγκ, σ’ ένα μεγάλο φιόρδ της δυτικής Νορβηγίας. Η κυρία Άλβινγκ και ο γιος της Όσβαλντ είναι τα μοναδικά μέλη της αστικής οικογένειας μετά το θάνατο του κυρίου Άλβινγκ. Ο Πάστορας Μάντερς εκπροσωπεί τον κλήρο και τις συντηρητικές και αυταρχικές απόψεις της εκκλησίας της εποχής. Ο ξυλουργός Ένγκστραντ παρουσιάζεται ως άνθρωπος με πάθη και αδυναμίες και ως ο υποτιθέμενος πατέρας της Ρεγγίνας, υπηρέτριας του σπιτιού. Η Ρεγγίνα είναι νόθο παιδί του αποθανόντος και άρα ετεροθαλής αδερφή του Όσβαλντ. Ο γάμος της κυρίας Άλβινγκ ήταν μια βιτρίνα πίσω από την οποία κρύβονται ψέματα και προλήψεις, τα οποία βαραίνουν σαν κατάρα την αστική οικογένεια και ως απόρροια αυτής της κατάρας έρχεται η κληρονομική ασθένεια που χτυπά το μοναχογιό της. Οι τύψεις για το παρελθόν τους που ζουν ανάμεσά τους σαν βρικόλακες ξαφνικά ξυπνούν.

Το θεατρικό αυτό έργο ξεκινά ως απλό αστικό δράμα για να εξελιχθεί σε τραγωδία. Οι ήρωες του έργου αυτοπαρουσιάζονται διαρκώς στους άλλους. Έχουν πάρει κάποιες αποφάσεις πριν ξεκινήσει το έργο και σε όλη τη διάρκειά του προσπαθούν να το δείξουν αυτό στους θεατές. Όλοι έχουν την ανάγκη να πιστεύουν ισχυρά σε κάτι. Ο Χένρικ Ίψεν στηλιτεύει την υποκρισία του κλήρου, τη χαλάρωση του οικογενειακού ιστού και την οικοδόμηση μιας κοινωνίας θεμελιωμένης στο ψεύδος και τη συμβατικότητα. Η κριτική της ηθικής της εποχής του είναι επίκαιρη περισσότερο από ποτέ στις μέρες μας.