Ο ένας ήταν πολύ άτυχος, ο άλλος αγαπούσε τα γρήγορα, τα σωστά και τα όμορφα, ο τρίτος ήταν κινητή εγκυκλοπαίδεια, ο τέταρτος είχε πείσμα μεγάλο και ήθελε να αποκτήσει τα πάντα, ο πέμπτος είναι ζωντανός θρύλος. Είναι ο Ιουλιανός ο Παραβάτης, ο Ιουστινιανός ο Μέγας, ο Κωνσταντίνος ο Πορφυρογέννητος, ο Βασίλειος ο Β’ ο Μακεδόνας και φυσικά ο Κωνσταντίνος Παλαιολόγος Δραγάτσης. Τα πορτρέτα αυτών των αυτοκρατόρων φιλοτεχνεί η Μαρία Αγγελίδου παρασύροντας τον αναγνώστη με τη γραφή της και προτείνοντας μια άλλη ματιά στην Ιστορία.

Η Βυζαντινή Ιστορία, όμως, δεν είναι καθόλου δημοφιλής. Μάχες και ημερομηνίες, ονόματα και τοπωνύμια αποθαρρύνουν τους μαθητές και τους ωθούν σε μια στείρα απομνημόνευση. Εδώ η απόλαυση του κειμένου είναι τέτοια που ξεχνάς ότι διαβάζεις Ιστορία. Σ’ αυτό το βιβλίο η νεανική λογοτεχνία συναντά την Ιστορία και ο «γάμος» είναι ευτυχής. Δεν έχουμε βέβαια πλοκή, ούτε βιογραφίες αυτοκρατόρων, έχουμε πορτρέτα που αποδίδουν το χαρακτήρα αλλά και το έργο του κάθε αυτοκράτορα. Αναδεικνύεται το ήθος του κάθε εστεμμένου, οι φιλοδοξίες, οι αρετές, οι αδυναμίες και το έργο του με ματιά στοχαστική και ανατρεπτική. Ανατρέπονται μύθοι και στερεότυπα όπως αυτά που περικλείονται στο χαρακτηρισμό του Ιουλιανού ως «Παραβάτη» και του Βυζαντινού κράτους ως ελληνικού. Αναδύεται μια πολυπολιτισμική αυτοκρατορία με κάποιους αυτοκράτορες να μην γνωρίζουν καν τα ελληνικά.

Τόση είναι η εξοικείωση της συγγραφέως με το υλικό της που μας κάνει να αισθανόμαστε τους αυτοκράτορες σαν ομοτράπεζους σε επίσημο δείπνο. Σταχυολογούμε:

«Με τα πολλά, πάντως, αυτοκράτορας στέφθηκε ο πιο πονηρός […] Τον έλεγαν Κωνστάντιο, και το στέμμα του θα ‘πρεπε να γράφει ‘Έσφαξα σχεδόν όλους τους συγγενείς μου.’ Φυσικά το στέμμα του δεν έγραφε τίποτα.»

«Τις τελευταίες ώρες τις πέρασε στη σκηνή του, [ο Ιουλιανός], συζητώντας για την άλλη ζωή, αυτή που ζουν οι φιλόσοφοι μετά το θάνατο. Κα κανένας δεν έμαθε ποτέ τίνος το χέρι εκσφενδόνισε το ακόντιο που σκότωσε τον Ιουλιανό, τον Άτυχο Αυτοκράτορα.»

«Η Θεοδώρα δούλευε στο τσίρκο, χορεύτρια και θεατρίνα. Ήταν γρήγορη στο μυαλό κι όμορφη στο πρόσωπο. Και, από την αγάπη που της είχε ο Ιουστινιανός, έγινε στο τέλος η πιο σωστή αυτοκράτειρα του Βυζαντίου.»

«Οι στασιαστές είχαν ωραία ονόματα: λέγονταν Πράσινοι και Βένετοι, που θα πει Γαλάζιοι. Αλλά εκεί τελείωνε η ομορφιά τους. Γιατί, όταν ξεσηκώθηκαν, αναστάτωσαν τα πάντα…»

«Αν δεν ήτανε η Θεοδώρα μπορεί και να’ χανε νικήσει οι Πράσινοι και οι Βένετοι. Να ‘χε χάσει ο Ιουστινιανός το θρόνο. Αλλά η αυτοκράτειρα έπιασε τον άντρα της και του μίλησε και του ‘δωσε κουράγιο.»

Οι ζωγραφιές του Γιώργου Δημητρίου υπογραμμίζουν τη δύναμη, την αέναη κίνηση και τον κάπως σκοτεινό χαρακτήρα του Βίου και της Πολιτείας των Βυζαντινών αυτοκρατόρων. Αδρές πινελιές, έντονες αντιθέσεις ανάμεσα σε ψυχρά και θερμά χρώματα, δυναμική σύνθεση και έντονη κίνηση χαρακτηρίζουν τις επικές σκηνές που επιλέγει να αποδώσει ο εικονογράφος. Ακόμη και οι ειρηνικές σκηνές αποδίδουν την ανησυχία της εσωτερικής αναζήτησης. Ο εξπρεσιονισμός ταιριάζει στο Βυζάντιο, αν κρίνει κανείς από αυτές τις ζωγραφιές.

Οι δραστηριότητες στο τέλος του βιβλίου βοηθούν τον αναγνώστη να ανακαλέσει γνώσεις και πληροφορίες. Θα μπορούσαν ίσως να περιλαμβάνουν ανοιχτού τύπου ερωτήσεις και ερεθίσματα για ευρύτερο προβληματισμό.

Η Μαρία Αγγελίδου είναι καταξιωμένη μεταφράστρια ενήλικης και παιδικής λογοτεχνίας και συγγραφέας. Δύσκολα θα βρούμε έναν συστηματικό αναγνώστη που να μην έχει διαβάσει ένα βιβλίο ξένης λογοτεχνίας μεταφρασμένο από τη Μαρία Αγγελίδου.

Ο Γιώργος Δημητρίου είναι πτυχιούχος εικονογράφος και σχεδιαστής κινούμενων σχεδίων. Έχει συνεργαστεί με αρκετούς εκδοτικούς οίκους, εταιρείες παραγωγής και τοπικά παραρτήματα διαφημιστικών εταιρειών στην Ελλάδα.