The eye of the beholder

Η πρώτη γνωριμία με το συγγραφικό έργο της Λένας Κιτσοπούλου ήταν πριν από μερικά χρόνια, όταν διάβασα το «Μεγάλοι δρόμοι» (Μεταίχμιο 2010). Ενθουσιάστηκα στην κυριολεξία. Χωρίς να ακολουθεί τη συγγραφική παντιέρα της παραγωγής βιβλίων ανά τακτά διαστήματα, η Κιτσοπούλου εργάζεται και επεξεργάζεται το κείμενό της για το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα. Και το τελευταίο της βιβλίο με τίτλο «Το μάτι του ψαριού» είναι ένα ακόμα εξαιρετικό αποτέλεσμα.

Όπως και το προηγούμενο έτσι και σ’ αυτό το βιβλίο η συγγραφέας προτιμά τη μικρή φόρμα. Μικρές ιστορίες, στιγμιότυπα, σκηνές, αποτυπώματα. Δώδεκα διηγήματα που απεικονίζουν στοιχεία και σημεία της ανθρώπινης ζωής. Χωρισμός, ο άνθρωπος και η ιστορία του, κρίνε τους άλλους για να μην κριθείς ο ίδιος, γελώντας με τον θάνατο, μοναξιά, αποχαιρετισμός στη Δονούσα, θα μπορούσα να βάλω ως υπότιτλους στα πρώτα έξι διηγήματα. Κι ακόμα: το τέρας δεν είναι πάντα αυτό που φαίνεται, η αισιοδοξία μιας συνάντησης, ραδιουργίες και πάθη, πράξη μιμήσεως, βλέποντας θετικά (ή όχι), η απομόνωση της ζήλιας, θα έβαζα ως επεξηγηματικό υπότιτλο στα επόμενα έξι.

Πρόσωπα που δεν κρύβονται, αναμετρώνται πρωτίστως με τον εαυτό τους και με τους άλλους όταν χρειάζεται, ακολουθούν τα πάθη τους, διεκδικούν, απομονώνονται, βαλτώνουν, χάνουν τα ίχνη τους και καταπώς στέκονται, συνήθως λειψοί στις ριπές της ζωής. Πρόκειται για ανθρώπους της διπλανής πόρτας που έχουμε γνωρίσει, σε σκηνικά με μέρη που έχουμε επισκεφθεί, λόγια που έχουμε ξεστομίσει, συναισθήματα που μας έχουν καταβάλει, όνειρα που έχουν καταστραφεί, ελπίδες που έχουν ανθίσει. Μια ολοκληρωμένη εικόνα για την ανθρώπινη υπόσταση, με οικεία χαρακτηριστικά και δόσεις αληθινής ζωής.

Η Λένα Κιτσοπούλου όπως δεν στρογγυλοποιεί την πλοκή στις ιστορίες, έτσι ακριβώς δεν λειαίνει τις γωνίες του ύφους και της γλώσσας της. Ευθυτενής, αφοπλιστική, στακάτη, η γλώσσα εμπεριέχει λέξεις καθημερινές, προσεκτικά τοποθετημένες, δίνοντας το καλύτερο νόημα και αποτέλεσμα στην αφήγηση. Στα περισσότερα διηγήματα η συγγραφέας χρησιμοποιεί πρωτοπρόσωπη αφήγηση, ως ενεργά συμμετέχων στην ιστορία και την εξέλιξή της. Διάλογοι ακανθώδεις, ενίοτε λυτρωτικοί, ενώ οι μύχιες σκέψεις των ηρώων της Κιτσοπούλου επιδίδονται σε μια διαρκή αναζήτηση σημείων επαφής με τους άλλους, με την κοινωνία και κάποιες φορές ακόμα και με τον εαυτό τους.

Ο ρεαλισμός είναι διάχυτος σε όλο το μήκος του κειμένου, ένας ρεαλισμός που αναδύεται από τα σκοτεινά και κρυφά σημεία της ψυχής. Χαρακτηριστικά που καταδεικνύουν το πραγματικό πρόσωπο του καθενός, που είναι καλά φυλαγμένα. Επίσης, η κυνική οπτική των πρωταγωνιστών της Κιτσοπούλου είναι ένα ακόμα εξαιρετικό στοιχεία στην αφήγηση των ιστοριών της.

Η Λένα Κιτσοπούλου είναι μια από τους μεγαλύτερους σύγχρονους διηγηματογράφους. Μια εξαιρετική ματιά στον ανθρώπινο ψυχισμό. Αν δεν την έχετε ανακαλύψει ήδη, τότε προτείνω να το κάνετε άμεσα. Καλή ανάγνωση.