«…

Η ζωή με περιμάζεψε

σώο μέσ’ στη φτερούγα της

κι η τύχη μου πάντα βοηθάει

μα αυτό δε φτάνει.

 

Φύλλο δεν κάηκε

κλαδί  δεν τσάκισε

καθαρή σαν το γυαλί είναι η μέρα

μα αυτό δε φτάνει.»

Αρσένι Ταρκόφσκυ

Το βιβλίο αυτό αποτελεί ένα σημαντικό κάλεσμα για ενημέρωση γύρω από τη μέση ηλικία με απώτερο σκοπό τη βίωση μιας ζωής με πληρότητα και νόημα. Είναι γεγονός ότι κυκλοφορούν αρκετά βιβλία με θέμα τη νεότητα, αλλά ελάχιστα επικεντρωμένα σε όσους διανύουν τη μέση ηλικία. Ο π. Φιλόθεος Φάρος έχει σπουδάσει πολιτικές επιστήμες, νομικά και θεολογία. Έχει συγγράψει αρκετά άρθρα, μελέτες και είκοσι βιβλία που πραγματεύονται θέματα καίρια για τη ζωή του ανθρώπου. Από την άλλη, ο Γιώργος Σιγαλός σπούδασε νομικά και αργότερα εκπαιδεύτηκε στην τέχνη της ψυχοθεραπείας.

Αρχικά, γίνεται αναφορά σε κάποια χαρακτηριστικά της μέσης ηλικίας, όπως οι φυσικές και ψυχολογικές αλλαγές, καταλήγοντας στο συμπέρασμα ότι η «μέση ηλικία είναι περισσότερο θέμα στάσης ζωής παρά ηλικίας» (σελ.30). Το συναίσθημα ανασφάλειας όσων βρίσκονται στη μέση ηλικία, οι διάχυτοι και αόριστοι φόβοι, η ματαίωση και η απογοήτευση από τη μη ικανοποίηση των στόχων και των φιλοδοξιών που είχαν θέσει χρόνια πριν, τους κυριεύουν και τους αφοπλίζουν καθιστώντας τους δέσμιους μιας ταχύτατης ροής γεγονότων και καταστάσεων. « Η απόσταση από τη ματαίωση στον κυνισμό είναι πολύ μικρή. Η λέξη κυνισμός λέγεται ότι προέρχεται από την εικόνα του ευερέθιστου σκύλου, που τριγυρίζει δαγκώνοντας και γρυλίζοντας σε όποιον βρεθεί στο δρόμο του. Ο κυνικός είναι δυσαρεστημένος με τη ζωή γενικά. Κανείς και τίποτε δεν είναι όπως θα ’πρεπε να είναι. Μερικοί άνθρωποι μπορεί να φαίνονται εντάξει μόνο εξωτερικά. Αλλά αν μπορούσες να δεις μέσα τους!» (σελ. 38).

«Με αυτό τον κυνισμό που επεκράτησε στην κοινωνία μας τις τελευταίες δεκαετίες, όχι μόνο δεν κερδίσαμε ‒εκτός από κάποια πρόσκαιρα και φαινομενικά κέρδη‒ αλλά οδηγηθήκαμε σε μια χωρίς προηγούμενο καταστροφή, γιατί απ’ όλους τους κινδύνους ο κυνισμός είναι ο πιο θανάσιμος, ιδιαίτερα στη μέση ηλικία. Είναι ο πιο καταστρεπτικός κίνδυνος, τόσο στη δική σου ζωή όσο και στις ζωές των ανθρώπων του περιβάλλοντός σου, ιδιαίτερα για τους νέους που μπορεί να επηρεάσης, γιατί μπορεί να σκεφθούν ότι η πείρα των χρόνων σου είναι εχέγγυο που τους υποχρεώνει να σε ακούσουν με σεβασμό» (σελ. 39). Μήπως ο κυνικός αυτός τύπος ανθρώπου δε θυμίζει στον καθένα μας αρκετά παραδείγματα κυνικής συμπεριφοράς στο κοντινό μας περιβάλλον, και όχι μόνο;

Ακόμη ένα χαρακτηριστικό που τείνουν να έχουν όσοι διανύουν τη μέση ηλικία είναι η ελλιπής διάθεση για αλλαγές με έντονη τάση προς τον συντηρητισμό. «Οι διαλυτικές συνέπειες της σύγχρονης κρίσης επιπίπτουν σκληρότερα στη μέση ηλικία παρά στους νεώτερους, γιατί ούτε τους μένει χρόνος, ούτε έχουν την προσαρμοστικότητα των νεωτέρων για να ξανακτίσουν μια θέση στη ζωή που έχει διασαλευθή» (σελ. 79). Είναι αποδεκτό ότι ο τύπος προσωπικότητας τον οποίο έχουμε στα είκοσι, στη βασική του συναισθηματική δομή είναι αυτός που θα μας ακολουθεί σε όλη μας τη ζωή. «Ασφαλώς κοινωνική, οικονομική και διανοητική επιτυχία στη νεανική ενηλικίωση δεν λύνει από μόνη της υποκείμενα συναισθηματικά προβλήματα της προσωπικότητος» (σελ. 84, 85).  Σύμφωνα με τον Jung, όπως αναφέρεται στο βιβλίο, στο πρώτο μισό της ζωής το έργο μας είναι να εγκαταστήσουμε αποτελεσματικά τους εαυτούς μας στη θέση μας στην κοινωνία, αλλά στο υπόλοιπο είναι να στραφούμε περισσότερο στο πνευματικό νόημα της ύπαρξής μας.

Ωστόσο, ποια είναι η βασική αιτία προβλημάτων όσων διανύουν τη μέση ηλικία, σύμφωνα με τους συγγραφείς; Η ύπαρξη προβλημάτων προσωπικότητας στη μέση ηλικία και όχι μόνο, προκύπτει από το γεγονός της ελλιπούς ανάπτυξης μιας στέρεης και με αυτοπεποίθηση προσωπικότητας. Μια συνεχής ανησυχία για την επάρκειά τους και διαρκής πίεση για να αντιμετωπίσουν ό,τι τους συμβαίνει. Τόσο η αδιαφορία κάποιων γονέων όσο και η υπερπροστατευτική συμπεριφορά κάποιων άλλων δημιουργούν άτομα μη λειτουργικά, ανίκανα να υποφέρουν δυσκολίες και αντιξοότητες.

Το συγκεκριμένο εγχείρημα βοηθάει τον αναγνώστη να αποκτήσει χρήσιμες επιγνώσεις όσον αφορά την ανθρώπινη φύση, προσφέροντας εφόδια για την επίλυση προβλημάτων. Είναι ευανάγνωστο, με κατανοητό λόγο, παρέχοντας μια συσσωρευμένη εμπειρία για μια βαθύτατη κατανόηση της ζωής. Κλείνοντας, ας θυμόμαστε πάντα: «Δεν χρησιμεύει σε τίποτε να επιλέγουμε ό, τι μας αρέσει και να προσπαθούμε να αγνοήσουμε ό, τι δεν μας αρέσει στο παρελθόν μας» (σελ. 171).