Φύλακας δεσμών ζωής

Φύλακας του τόπου, της γης και του αέρα της Ηπείρου. Φύλακας των συνόρων και της πατρίδας. Φύλακας της οικογένειας και της εστίας. Φύλακας όσων έχουν πλέον παγιωθεί ως αφηρημένες έννοιες και όχι ως ουσιαστικοί δεσμοί ζωής του σύγχρονου ανθρώπου. Αυτός είναι ο πυρήνας του τέταρτου μυθιστορήματος του Δημήτρη Οικονόμου “Ο τελευταίος φύλακας”, μιας ιστορίας βασισμένης σε γραπτές μαρτυρίες και αληθινές ιστορίες που εκτυλίσσονται αποκλειστικά στα χώματα της Ηπείρου. Μια οικογενειακή ιστορία που καλύπτει σχεδόν το πρώτο μισό του 20ού αιώνα.

Ο πατέρας, ο Γιώργης Μπάρκας με το παρωνύμιο “Λύγκας”, είναι βαρκάρης στη λίμνη των Ιωαννίνων και το 1906 ορκίζεται ελευθερωτής στους κόλπους της Ηπειρωτικής Εταιρείας. Εργάζεται στη λίμνη για τα προς το ζην και παράλληλα μεταφέρει όπλα για την προετοιμασία της απελευθέρωσης της Ηπείρου. Ο γιος του, ο Ανδρέας, σπουδάζει στο φημισμένο Διδασκαλείο των Ιωαννίνων και αφοσιώνεται στην προσπάθειά του να μάθει ελληνικά στους βλαχόφωνους και ρουμανόφωνους της περιοχής. Έρχεται όμως η ώρα να υπερασπιστεί και αυτός την πατρίδα του, όταν τα ξημερώματα της 28ης Οκτωβρίου καλείται να διασφαλίσει την υποχώρηση των συμπολεμιστών του από την παραμεθόριο σύμφωνα με το  σχέδιο της ελληνικής στρατιωτικής ηγεσίας. Λίγα χρόνια αργότερα, ο πρωτότοκος γιος του Ανδρέα, έφηβος ακόμα, αναγκάζεται να υπερασπιστεί την οικογενειακή εστία από τα εγκλήματα του εμφυλίου πολέμου.

Ένα ρεαλιστικό μυθιστόρημα, γερά δομημένο χάρη στην ιστορική έρευνα του συγγραφέα. Ένας ύμνος όχι μόνο στους ξεχωριστούς χαρακτήρες, αλλά και στον τόπο, στην Ήπειρο. Η αγάπη των ηρώων για την πατρίδα δεν  είναι απλά μια αφηρημένη έννοια, είναι ένας ισχυρός δεσμός που ενώνει το άτομο με τον τόπο, το χώμα του· είναι η αόρατη κλωστή που φθάνει στο βάθος της καρδιάς και κινητοποιεί τις ενέργειες του ατόμου. Ο ηρωισμός είναι συνειδητή επιλογή και οι χαρακτήρες είναι έτοιμοι –όσο αυτό είναι δυνατόν φυσικά– να υποστούν τις συνέπειες αυτής της επιλογής. Δίπλα στις επιτυχίες των ενεργειών τους βαδίζουν οι απογοητεύσεις και τα ηθικά διλήμματα, τα οποία στοιχειώνουν τους χαρακτήρες αλλά δεν καταφέρνουν να τους λυγίσουν.

Η ζωντανή γλώσσα και η χρήση της ντοπιολαλιάς σε ορισμένα αποσπάσματα, η εξαιρετικής ομορφιάς περιγραφή του τόπου προσφέρουν μια ανεκτίμητης αξίας γλωσσική απόλαυση στον αναγνώστη. “Ο τελευταίος φύλακας” είναι η απόδειξη ότι στα χέρια ενός ικανού και συγκροτημένου συγγραφέα ένα ιστορικό μυθιστόρημα μπορεί να αποτελέσει πηγή τέρψης και προβληματισμού.