Φιλοσοφική διέγερση αφηγηματικής ποίησης με δοκιμιακές αξιώσεις, διακειμενικός μεταμοντερνισμός με υποφώσκοντα ιδεαλιστικό ρομαντισμό… Ένα αμάλγαμα ιδιαιτέρως πρωτότυπο κι εξόχως ενδιαφέρον, χάρη στην πολύπλευρη προσωπικότητα του νέου λογοτέχνη Στέφανου Ξένου που ερωτοτροπεί με την ουσία υπερβαίνοντας τα είδη και πάσης φύσης όρια που έθεσαν οι σχολαστικοί όλων των εποχών. Ο Στέφανος Ξένος οδεύει ολοταχώς προς τη δημιουργία ενός απολύτως αναγνωρίσιμου προσωπικού ύφους, χωρίς συμβιβασμούς και υποχωρήσεις. Η πολυετής εμπειρία του με τα κείμενα των άλλων ως κριτικός και λογοτεχνικός πράκτωρ, η βαριά ακαδημαϊκή αρματωσιά του, η ευρεία γνώση του γραπτού λόγου κι η αποφυγή του προφορικού (αφού ως άνθρωπος είναι εσωστρεφής και χαμογελαστά λακωνικός ως Βούδας), οι θεολογικές του σπουδές, οι φιλοσοφικές του αναζητήσεις, ο ποιητής που κραυγάζει μέσα του κι εκδηλώνεται σιγαλά προς τα έξω, δημιουργούν ένα υπό εξέλιξιν έργο απολύτως συμβατό με την ανήσυχη μεταβατική εποχή της Κρίσης. Ναι, έτσι θα μιλούσαν οι απλοί, οι καθημερινοί άνθρωποι του μόχθου, αν μιλούσαν – γραπτώς. Στη σκακιέρα της ζωής είμαστε όλοι πιόνια και κανείς δεν μπορεί να μείνει απαθής στον πόνο, στη δυστυχία των άλλων. Ούτε καν οι αναίσθητοι, ή αυτοί –τέλος πάντων– που διαλέγουν το ανάλογο κοινωνικό προσωπείο.

Τα σύντομα πεζογραφήματα στο βιβλίο με τον άκρως υποδηλωτικό τίτλο «Μεταξύ ανθρώπων», είναι λογοτεχνικά-φιλοσοφικά δοκίμια με αφηγηματικές αξιώσεις. Δανείζεται ένα γνωστό λογοτεχνικό πρόσωπο και χρησιμοποιώντας το ως persona μιλάει για το τώρα μέσα από τη μάσκα του χθες, του γνωστού, του δοκιμασμένου, του βατού. Ο Σωκράτης, ο Οθέλος, ο Ιαβέρης από τους «Αθλίους» του Βίκτωρος Ουγκώ, ο Χίτλερ μέσα από τον «Αγώνα» του, ο Χριστός, ο Χάρος, ο Ντόριαν Γκρέι, ο Εωσφόρος, ομιλούν για το Τώρα, για την Κρίση, για τη Δημοκρατία, την Ισονομία, τη Δικαιοσύνη και την Ελευθερία, φιλοσοφούν από τον άχρονο χώρο τους, ευθυτενείς αλλά ουχί άκαμπτοι για το περιβόλι της Ζωής που κάποιοι το έκαναν Κοιλάδα των Δακρύων κι απομένει τώρα στον άνθρωπο να το φωτίσει με την Αγάπη, την Ανοχή, την Κατανόηση του διαφορετικού, του Έτερου.

Βαθιά ανθρωπιστική η γραφή του Στέφανου Ξένου, οδεύει διαρκώς και σε βαθύτερα στρώματα της συλλογικής ανθρώπινης φωνής. Ίσως ο λόγος του Αλμπέρ Καμύ ή του Ζαν-Πωλ Σαρτρ να είναι πιο κοντά στο ύφος και στη στόχευσή του. Όμως ο νεαρός αυτός και φέρελπις λογοτέχνης ερρύει τα νάματα της ψυχής του από τον χριστιανισμό, τον βουδισμό, τον νεοπλατωνισμό, τις τάσεις και τα ρεύματα της «Νέας Εποχής». Είναι βαθιά ελληνοκεντρικός κι ανθρωποκεντρικός. Δεν απαιτεί και δεν συμβιβάζεται. Δεν εκβιάζει καν τη συνενοχή του αναγνώστη του. Απλώς δηλώνει απλά και καθαρά το στίγμα του. Κι όστις θέλει…

Ανυπομονώ κάθε φορά να διαβάσω το επόμενο πόνημα του Στέφανου Ξένου. Γιατί είναι απρόβλεπτο, διαφορετικό και βαθιά ποιητικό, ανεξαρτήτως της φόρμας που επιλέγει να μεταχειριστεί για να μετακενώσει την πλησμονή της έμπνευσής του. Poeta-vates, «ποιητής-προφήτης», αφήνεται στον κοσμικό ρυθμό, αφουγκράζεται τον παγκόσμιο πόνο κι αντιδρά, όπως το στρείδι που μεταλλάσσει την ενόχληση, τη δυσφορία και δυσανεξία σε πολύτιμο μαργαριτάρι. Ο υπαρξιακός πυρήνας της μεταφυσικής του Στέφανου Ξένου είναι βαθιά ρομαντικός και ιδεαλιστικά ρεαλιστικός (ας μου επιτραπεί το οξύμωρον). Είναι ζωντανός, νέος κι αντιδρά, έχει ταλέντο (ό,τι κι αν σημαίνει αυτό στη μεταμοντέρνα αποδομητική και χαοτική εποχή μας) κι επιμένει να απασχολεί τα μάτια, τα ώτα και τον εγκέφαλό μας, τυπώνοντας την έλλογη αγωνία του σε ένα αυστηρά δομημένο αρχιτεκτόνημα λόγου και τέχνης. Άξιος ο μισθός του.