Going to Hell in a Handbasket…

Την άλλη φορά που θα μας ρίξουνε,

να μην την κοπανήσουμε. Να ζυγιαστούμε

Κατερίνα Γώγου

Ο πρωτοεμφανιζόμενος, με το μυθιστόρημα ”Φίδια στο Σκορπιό”, Κώστας Μουζουράκης είναι της δικής μου γενιάς και όχι μόνο ηλικιακά: διαβάζοντας το βιβλίο του, διαπίστωσα ότι έχουμε κάνει τις ίδιες διαδρομές, έχουμε αγαπήσει τις ίδιες μουσικές και τις ίδιες ταινίες, έχουμε περάσει τα ίδια λούκια και πιθανόν τα βήματά μας να έχουν διασταυρωθεί αρκετές φορές, χωρίς να γνωριζόμαστε προσωπικά. Εκ των πραγμάτων λοιπόν, δεν μπορώ να είμαι αυστηρά αντικειμενική αλλά όσοι διαβάζετε τις κριτικές μου θα έχετε διαπιστώσει ότι δεν πιστεύω στην αντικειμενικότητα – κατά τη γνώμη μου, δεν μπορεί να υπάρξει. Οφείλω, όμως, να είμαι ειλικρινής και να δηλώσω εξαρχής αυτή την αίσθηση της οικειότητας και της κοινής εμπειρίας που μου δημιούργησε το κείμενο και με έκανε να το διαβάσω απνευστί, μέσα σε λίγες ώρες…

Αν πρέπει να χαρακτηρίσουμε το βιβλίο, θα το ονομάζαμε πολιτικό νουάρ μυθιστόρημα στα χνάρια του Γάλλου μετρ του είδους, Ζαν Πατρίκ Μανσέτ: στον πυρήνα της αφήγησης, βρίσκεται μια πενταμελής ομάδα (τρεις άντρες και δύο γυναίκες), ληστών τραπεζών που δρουν στη σύγχρονη Αθήνα και ζουν διπλές ζωές, κινούμενοι οριακά μεταξύ ”νομιμότητας” και ”παρανομίας”. Αν και ετερόκλητοι ως προς την καταγωγή, την ηλικία και το βαθμό πολιτικοποίησης, τους ενώνει το γεγονός ότι ανήκουν όλοι τους, συνειδητά ή μη, στο περιθώριο καθώς και η αίσθηση συντροφικότητας που δημιουργείται μέσω της κοινής τους δράσης αλλά και των προσωπικών δεσμών που αναπτύσσονται εντός της ομάδας. Τα βήματά τους θα διασταυρωθούν, τυχαία ή μοιραία, με δύο γυναίκες, άγνωστες μεταξύ τους και εντελώς διαφορετικές: την ανεξάρτητη και χειραφετημένη Ρία (εκ του Ελευθερία), που ζει μόνη της στο βουνό – και καθαρίζει επίσης μόνη της τους λογαριασμούς της, και τη Ρωσίδα πόρνη Ιλεάνα, που ζει έγκλειστη και υπόδουλη σε ένα καταγώγιο της ελληνικής επαρχίας, το ”Σκορπιό”. Τα γεγονότα που θα ακολουθήσουν με τη μορφή χιονοστιβάδας, θα πυροδοτήσουν την καταιγιστική δράση, οδηγώντας σε ένα άκρως κινηματογραφικό φινάλε, υπό τον ευρηματικό τίτλο ”Μακελειό.com”.

Ο τρόπος γραφής του Κώστα Μουζουράκη είναι δυνατός και πηγαίος: γρήγοροι ρυθμοί, ρεαλισμός, ”αιματοβαμμένη” αισθητική που παραπέμπει στις ταινίες του Σαμ Πέκινπα και του Κουέντιν Ταραντίνο, αιχμηρό χιούμορ και άφθονη μουσική με αγαπημένα τραγούδια να διατρέχουν σαν ποτάμια το βιβλίο, συνθέτουν ένα ισχυρό μείγμα βιωμάτων και φαντασίας. Το κείμενο έχει σαφή πολιτική τοποθέτηση και ασκεί οξεία κριτική, ενώ προτάσσει τις αξίες της αλληλεγγύης, της ανθρώπινης ευαισθησίας και της δικαιοσύνης. Όχι όμως, δικαιοσύνη που αφήνεται στην διακριτική ευχέρεια του νόμου και των εκπροσώπων του, αλλά δικαιοσύνη που γίνεται προσωπική υπόθεση – είτε μας αφορά άμεσα είτε όχι.

Οι ήρωές του είναι πρόσωπα υπαρκτά που κινούνται δίπλα μας – ίσως λίγο παρατραβηγμένοι ως χαρακτήρες αλλά μην ξεχνάμε ότι μιλάμε για μυθιστόρημα, ενώ όλα τα σκηνικά της δράσης είναι βγαλμένα από τη σύγχρονη, νεοελληνική πραγματικότητα (ακόμα και ο μακαρίτης πλέον ”σύντροφος Κανέλλος”, ο σκύλος του Πολυτεχνείου που έλαβε ενεργό μέρος σε άπειρες διαδηλώσεις και οδομαχίες, κάνει ένα πέρασμα). Πολύ καλή δουλειά έχει κάνει ο συγγραφέας και με τους δευτεραγωνιστές της πολυπρόσωπης ιστορίας του, ενώ με εντυπωσίασε ο έξυπνος χειρισμός της διπλής αφήγησης και του τρόπου με τον οποίο ”κουμπώνει” άψογα στην πλοκή και συνδέει τα πρόσωπα και τα γεγονότα (είμαι σκόπιμα κάπως ασαφής για να μην ”κάψω” το συγγραφικό εύρημα, για όσους δεν έχουν διαβάσει το βιβλίο).

Στα πλαίσια της βιβλιοκριτικής, θα πρέπει να πω, κλείνοντας, ότι ο Κώστας Μουζουράκης έκανε στο συγγραφικό πεδίο ένα πολλά υποσχόμενο για το μέλλον λογοτεχνικό ντεμπούτο. Επιλέγω όμως να ολοκληρώσω αυτό το κείμενο σε προσωπικό τόνο, όπως ακριβώς το ξεκίνησα. Το βιβλίο μού άφησε την ίδια αίσθηση με το πολυφορεμένο αλλά ακόμα αξιόμαχο, δερμάτινο μπουφάν που σου δανείζει, κάποιο κρύο βράδυ, ένας φίλος με τον οποίο έχετε ζήσει πολλά: έχει την μυρωδιά της οικειότητας και την αφή της συντροφικότητας. Κι επειδή ο κοινωνικός χειμώνας που έχουμε μπροστά μας προβλέπεται από βαρύς έως πολικός, λέω πως θα τα χρειαστούμε τα μπουφάν των φίλων…