Μια σύγχρονη εκδοχή της απιστίας

Η Αγγέλα Καστρινάκη γεννήθηκε στην Αθήνα το 1961. Είναι αναπληρώτρια καθηγήτρια της νεότερης ελληνικής λογοτεχνίας στο Φιλολογικό τμήμα του Πανεπιστημίου Κρήτης. Έχει δημοσιεύσει τέσσερις συλλογές διηγημάτων, μελέτες και δοκίμια για τη νεοελληνική πεζογραφία. Έχει τιμηθεί με το βραβείο ελληνοτουρκικής φιλίας Ιπεκτσί και με το κρατικό βραβείο δοκιμίου για τη μελέτη της «Η λογοτεχνία στην ταραγμένη δεκαετία 1940-1950».

Η Μέλπω είναι μια νεαρή γυναίκα που αισθάνεται γενικά ικανοποιημένη από την οικογενειακή της ζωή. Είναι παντρεμένη εδώ και δέκα χρόνια με το Στέφανο, που είναι γιατρός-ερευνητής, και έχουν δύο δίδυμα αγόρια οκτώ ετών. Σε μία δεξίωση γνωρίζει το Μάριο και τη γυναίκα του από τη Θεσσαλονίκη. Ανταλλάσσουν διευθύνσεις και τηλέφωνα. Λίγες εβδομάδες μετά, παίρνει ένα μήνυμα στο ηλεκτρονικό της ταχυδρομείο από το Μάριο. Έτσι ξεκινά μια ηλεκτρονική αλληλογραφία και στη συνέχεια, όταν η Μέλπω ανεβαίνει για λίγες μέρες για δουλειά στη Θεσσαλονίκη, μια ερωτική σχέση με το Μάριο. Παράλληλα ο Στέφανος γνωρίζει τη Μάνια, μια νεαρή φοιτήτρια στο πανεπιστήμιο της Πάτρας, με την οποία ανταλλάσσουν επιστολές. Ο έρωτας της Μέλπως και του Μάριου ακολουθεί όλα τα στάδια, αν και, λόγω της απόστασης, καλλιεργείται κυρίως μέσω του ηλεκτρονικού υπολογιστή. Μέχρι που κάποια στιγμή οι δυο τους αποφασίζουν να ζήσουν μαζί.

Αν ο «Έρωτας στα χρόνια της ειρωνείας» είναι μια ιστορία απιστίας, αυτό που την κινεί είναι το μέσο, δηλ. ο ηλεκτρονικός υπολογιστής και, πιο συγκεκριμένα, η δυνατότητα που μας δίνει να επικοινωνήσουμε, την ίδια στιγμή, με ανθρώπους που μπορεί να βρίσκονται σε οποιοδήποτε μέρος του κόσμου και να ανταλλάξουμε νέα, σκέψεις, συναισθήματα. Κατά τα άλλα, η εξωσυζυγική σχέση της Μέλπως μοιάζει με όλες τις (συμβατικές) ερωτικές σχέσεις: γνωρίζει την απογείωση, φθάνει στην έκσταση, δοκιμάζεται στην καθημερινότητα, καταπίπτει και… ξανά απ’ την αρχή. Ο κύκλος είναι πλήρης. Η παράλληλη ιστορία του Στέφανου και της Μάνιας και η εμβόλιμη αναφορά στις ομοιότητες (και τις διαφορές…) με τη σχέση της Πηνελόπης Δέλτα και του Ίωνα Δραγούμη (από τις ωραιότερες, κατά τη γνώμη της υπογράφουσας, σελίδες του βιβλίου), επιβεβαιώνουν, αν δεν τεκμηριώνουν κιόλας, την ασίγαστη ανάγκη για ερωτική τρυφερότητα. Και η «ειρωνεία» του τίτλου; Σύμφωνα με τη συγγραφέα, η ειρωνεία δημιουργείται από την απόσταση ανάμεσα στο «εγώ» και την επεξεργασία, την οποία καταργεί, υποτίθεται, ο έρωτας. Ή, όπως λέει ο Στέφανος στη Μέλπω, «Διαθέτουμε κι οι δυο ένα ειδικό χαρακτηριστικό και το διαθέτουμε μάλιστα σε μεγάλη δόση: είμαστε σε θέση να παίρνουμε απόσταση από τον εαυτό μας, να τον βλέπουμε, να τον ζυγίζουμε, να ζούμε και να σκεφτόμαστε ταυτόχρονα» (σελ. 348).

Με χιούμορ και οξυδέρκεια η Καστρινάκη παρουσιάζει μια σύγχρονη εκδοχή της φθοράς των σχέσεων και της απιστίας. Ως συγγραφέας, παρεμβαίνει για να διαμορφώσει την ιστορία της σε αγαστή «συνεργασία» με τον αναγνώστη. Δεν επιζητεί την πρωτοτυπία, αλλά την καλλιέργεια της μορφής – και κρίνοντας από το αποτέλεσμα, το επιτυγχάνει σχεδόν άριστα.