Έχουμε διαβάσει: 3.150 βιβλία

Περιπλανήσεις σε ξένη γλώσσα – The letter bearer

1942, Βόρειος Αφρική. Ένας άντρας ξυπνά τραυματισμένος στην έρημο. Δεν θυμάται τίποτα για το ατύχημά του, δεν θυμάται τίποτα από τη ζωή του,  ούτε καν το όνομά του. Δίπλα του υπάρχει μια ταχυδρομική τσάντα με γράμματα στρατιωτών. Ο άντρας θεωρεί ότι το τέλος του πλησιάζει, αλλά η σωτηρία έρχεται όταν τον εντοπίζει μια ομάδα λιποτακτών του αγγλικού στρατού. Άντρες σκληροί και αποφασισμένοι να αποφύγουν έναν πόλεμο που δεν έχει κανένα νόημα για αυτούς, οι λιποτάκτες προσπαθούν απλά να επιβιώσουν μέχρι να έρθει η ειρήνη. Ο τραυματισμένος άντρας προσπαθεί, μέσα από τα γράμματα που έχει στην τσάντα, να φτιάξει μια εικόνα για τον εαυτό του και για το παρελθόν του, αλλά ο χρόνος δεν είναι με το μέρος του. Αναγκασμένοι να βρουν καλύτερο καταφύγιο οι άντρες αποφασίζουν να διασχίσουν την έρημο. Και εκεί αρχίζει μια νέα κόλαση, μια κόλαση γεμάτη ζέστη, απρόσμενες επιθέσεις, νάρκες και παραισθήσεις που λυγίζουν τη θέληση. Κι όμως αυτή η πορεία ωθεί τον άντρα να θυμηθεί, να διαλέξει προσεκτικά τις εικόνες που δίνουν νόημα στην ύπαρξή του και να συνειδητοποιήσει ότι πιθανόν θα ήταν καλύτερο να μην είχε θυμηθεί τίποτα.

Αυτή είναι η υπόθεση στο πρώτο μυθιστόρημα του Βρετανού Robert Allison με τον τίτλο “The letter bearer” (Granta, 2014). Φυσικά δεν είναι το πρώτο μυθιστόρημα που γράφεται με θέμα τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, αλλά η ιστορία που δομεί ο συγγραφέας φέρει έναν επιπλέον τόνο σκληρότητας. Η αμνησία του βασικού χαρακτήρα, ο οποίος σχεδόν μέχρι το τέλος του μυθιστορήματος αναφέρεται ως ο «αναβάτης» εξαιτίας της μηχανής που βρέθηκε δίπλα του, λειτουργεί ως ένα μέσο βύθισης στον ψυχισμό ενός ανθρώπου χωρίς ίχνος παρελθόντος, χωρίς πολλές ελπίδες για το μέλλον και ένα ανυπόφορο παρόν. Οι χαρακτήρες που βρίσκονται γύρω του εντείνουν τη δυσκολία του να αφομοιώσει την κατάστασή του. Οι διαμάχες ανάμεσα στον πρώην λοχαγό Brinkhurst και τον υποδεκανέα Swann δημιουργούν εντάσεις στην ομάδα, ο γιατρός Mawdsley βρίσκεται χαμένος στην εξάρτησή του από το όπιο, ενώ ο μόνος που δείχνει κάποιο ενδιαφέρον γι’ αυτόν είναι ο αιχμάλωτος Ιταλός. Η διαδρομή τους στην έρημο είναι μια απεικόνιση του αγώνα για επιβίωση, εκεί που δεν υπάρχει συντροφικότητα και αλληλοβοήθεια, εκεί που η δειλία οδηγεί σε απρόσμενες ενέργειες, αλλά και εκεί που το θάρρος μπορεί να εμφανιστεί από αυτόν που το περιμένεις λιγότερο.

Το «The letter bearer» είναι ένα απαιτητικό μυθιστόρημα, μεταφέρει τον αναγνώστη στην έρημο της Αφρικής και τον τοποθετεί δίπλα σε ανθρώπους αποφασισμένους να επιβιώσουν όπως μπορούν, άτομα που έχουν εγκαταλείψει προ πολλού ηθική και αξίες. Η όποια ρομαντική εικόνα μπορεί να έχει κάποιος για τη γενναιότητα και το θάρρος εν καιρώ πολέμου καταρρίπτεται από τον συγγραφέα πολύ γρήγορα και αυτό που μένει στη θέση της είναι μόνο το απόλυτο ένστικτο της επιβίωσης, αυτό το ένστικτο που κάνει τον κόσμο να κινείται, να παίρνει τον δρόμο της επιστροφής για το  σπίτι ακόμα και αν αυτός ο δρόμος περνάει μέσα από μια εχθρική έρημο, γεμάτη παγίδες και θάνατο. Και για τον κεντρικό χαρακτήρα, τον αναβάτη, ο δρόμος είναι διπλός, αφού εκτός από την έρημο της Αφρικής πρέπει να διασχίσει και αυτή του μυαλού του, μια έρημο που δεν είναι σίγουρο αν θα τον οδηγήσει στην ασφάλεια ή στην τρέλα.